"Ta zasada nie dotyczy TK". Święczkowski komentuje sytuację wokół sędziów

Według Bogdana Święczkowskiego w kontekście Trybunału Konstytucyjnego nie obowiązuje zasada "nie można być sędzią we własnej sprawie". - Trybunał Konstytucyjny jest najwyższym, najważniejszym sądem prawa w Polsce - argumentował prezes TK.

- Odkąd w Polsce istnieje Trybunał Konstytucyjny, a przynajmniej od 1997 roku, kiedy Trybunał Konstytucyjny działa w ramach konstytucji obecnie obowiązującej, Trybunał niejednokrotnie orzekał w zakresie zgodności z prawem ustaw o Trybunale Konstytucyjnym - mówił Święczkowski.

- Podejrzewam, że prezydent Karol Nawrocki uznał, że należy podjąć pracę nad nową konstytucją, żeby różnego rodzaju wątpliwości, problemy wyjaśnić w tej nowej konstytucji. Być może ta konstytucja nie przystaje już na dzisiejsze czasy problemów konstytucyjnych, które przez ostatnie dwa lata się pojawiło - ocenił prezes TK.

Jak stwierdził można dokonać zmiany, "być może poprzez dużą nowelizację obecnej konstytucji lub uchwalenie nowej wolą narodu".

Dopytywany o porównanie wtorkowego orzeczenia z tym z 2015 roku, Święczkowski ocenił, że "w żadnym wypadku nie stoją w sprzeczności, dlatego, że są inne wzorce konstytucyjne".

- Jeżeli chodzi o wyrok z 2015 roku, tam Trybunał oceniał zgodność z konstytucją innego przepisu, ale który był tożsamy, jeżeli chodzi o jego brzmienie, z artykułem 194. Konstytucji. Natomiast w dzisiejszym wyroku Trybunał ocenił zgodność tego przepisu z artykułem 126. Konstytucji w związku z artykułem 2. Konstytucji - tłumaczył.

Prowadzący Piotr Witwicki zacytował fragment orzeczenia z 2015 roku: "Prezydent nie jest upoważniony do rozpatrywania kandydatur na sędziego Trybunału Konstytucyjnego. Jego zadaniem jest przyjęcie ślubowania od osób wybranych przez Sejm".

- Jest inny wzorzec konstytucyjny. W tamtym orzeczeniu z 2015 roku Trybunał też jasno stwierdził, że prezydent może w różnych przypadkach nie przyjmować ślubowania. Te orzeczenia nie są ze sobą sprzeczne - argumentował Święczkowski.

Powoływał się na dwa wyroki z 2015. - To było robione za czasów prezesury Andrzeja Rzeplińskiego, nie mojej, bo wiadomo, że ja nie jestem osobą godną zaufania. W obu wyrokach Trybunał stwierdza, że złożenie ślubowania wobec prezydenta oznacza, że to musi być złożenie ślubowania w jego obecności - dodał prezes TK.

- Stwierdzamy w uzasadnieniu, że może dochodzić do sytuacji ekstraordynaryjnych, w których ślubowanie nie zostanie przyjęte. Natomiast z uwagi na zasadę współpracy władz, do zasady, prezydent te ślubowania powinien przyjmować, jeżeli nie dochodzi do sytuacji ekstraordynaryjnych, nadzwyczajnych, nieznanych wcześniej, na przykład w momencie wyboru przez Sejm osób na stanowiska sędziów - mówił prezes TK o wtorkowym orzeczeniu.

Święczkowski stwierdził również, że "prezydent Lech Kaczyński przestrzegał prawa", gdy prowadzący przytoczył słowa z 2007 roku. Wówczas Kaczyński mówił, że prezydent musi przyjąć ślubowanie od sędziów. - Trybunał Konstytucyjny w dzisiejszym orzeczeniu stwierdził, że prezydent nie ma bezwzględnego obowiązku przyjmowania ślubowania od sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Nie podważyłem stanowiska prezydenta. Powiedziałem, jaki wyrok wydał dzisiaj Trybunał Konstytucyjny - odparł prezes TK.

- Nie uważam, tak jak na podejrzewam Prezes Rady Ministrów, że państwo to ja - dodał Święczkowski.

Jak mówił prezes TK, "eksperci mogą sobie twierdzić, co oni chcą". - Trybunał Konstytucyjny jest najwyższym sądem konstytucyjnym w Polsce, sądem prawa i Trybunał orzeka, co jest zgodne z konstytucją, a co nie jest zgodne z konstytucją - oświadczył Święczkowski.

- Wielu polityków robi wszystko, żeby autorytet Trybunału Konstytucyjnego obniżać, bo przecież rządzącym nie zależy na tym, żeby wykonywać orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Jeżeli sobie znajdą pretekst, to będą ten proces wykorzystywać. To jest oczywista dezinformacja, manipulacja, to są klasyczne zagrania służb specjalnych - stwierdził prezes TK.

W pewnym momencie między prowadzącym a Święczkowski wywiązała się dyskusja.

- Jaka moja strona? Czy ja pana pytam o pana poglądy? Jaka moja strona? Ja reprezentuję Trybunał Konstytucyjny, organ, który w swojej pracy nie kieruje się żadnymi poglądami politycznymi, kieruje się tylko i wyłącznie prawem. A jeżeli pan tak stwierdza, to próbuje pan mnie obrazić, bardzo mi przykro. Nie ma żadnej strony - oburzył się Święczkowski.

- Najważniejsze jest dobro Rzeczpospolitej Polskiej. Odnoszę wrażenie, że bardzo wielu polityków dobro Rzeczpospolitej Polskiej ma w głębokim poważaniu - dodał.

Pytany o wtorkowe orzeczenie, Święczkowski mówił, że wystąpił z pismem do prezydenta, "czy ten spektakl medialny w Sejmie, który się odbył, dotyczącej tej czwórki osób wybranych na sędziego, prezydent uznaje za złożenie ślubowania wobec jego osoby". - Prezydent w osobie szefa kancelarii prezydenta odpowiedział mi, że nie - mówił prezes TK.

- Trybunał Konstytucyjny w tym wypadku nie podejmuje decyzji. W tym wypadku podejmuje decyzję prezes Trybunału Konstytucyjnego i prezes Trybunału ma prawo zasięgnąć opinii różnych osób. W tym wypadku wręcz wskazane było, żeby to to stanowisko prezydenta poznać - tłumaczył Święczkowski.

- Chciałem pójść na rękę tym czterem osobom, wybranym na stanowisko sędziego, bo być może gdyby pan prezydent powiedział mi, że to zdarzenie medialne w Sejmie jest złożeniem ślubowania wobec jego, to wtedy uznałbym, że te osoby nawiązały stosunek służbowy, zostały sędziami - stwierdził prezes TK.

We wtorek Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepis ustawy o statusie sędziów TK, rozumiany w ten sposób, że wyznacza prezydentowi obowiązek odebrania ślubowania od osób wybranych przez Sejm na sędziów Trybunału jest niezgodny z konstytucją. W pozostałej części TK umorzył wniosek posłów PiS.

- Niewątpliwie sformułowanie "wobec prezydenta" oznacza złożenie ślubowania "w obecności prezydenta", rozumianej dosłownie i faktycznie - mówił Bartłomiej Sochański, wiceprezes TK i sprawozdawca rozpoznanej we wtorek sprawy.

W sprawie chodzi o spór o powołanie sześciorga nowych sędziów Trybunału, których Sejm wybrał 13 marca. Na zaproszenia prezydenta Karola Nawrockiego na początku kwietnia dwoje wybranych przez Sejm sędziów Dariusz Szostek i Magdalena Bentkowska złożyło ślubowanie w Pałacu Prezydenckim. Przedstawiciele KPRP mówili wówczas, że sytuacja czworga pozostałych jest analizowana, gdyż według prezydenckiej kancelarii w Sejmie doszło do błędów.

9 kwietnia podczas uroczystości w sejmowej Sali Kolumnowej tych czworo sędziów złożyło ślubowanie z formułą, że robią to "wobec prezydenta". Ślubowanie ponownie złożyło też dwoje sędziów TK, którzy już wcześniej zrobili to w obecności prezydenta. Następnie wszyscy przekazali pisemne roty ślubowań wobec prezydenta na biurze podawczym Kancelarii Prezydenta.

Dwoje sędziów, czyli Dariusz Szostek i Magdalena Bentkowska, tego samego dnia objęło urzędy w TK. Prezes Święczkowski powiedział, że cztery pozostałe osoby - Krystian Markiewicz, Maciej Taborowski, Marcin Dziurda i Anna Korwin-Piotrowska - nie objęły urzędów, bo wydarzenia w Sejmie z ich udziałem nie może uznać za ślubowanie "wobec prezydenta".

Tymczasem w zeszłym tygodniu Europejski Trybunał Praw Człowieka wydał decyzję o zabezpieczeniu, nakazującą Polsce zaprzestanie utrudnień w objęciu i wykonywaniu obowiązków sędziowskich przez sędziów TK wybranych w marcu oraz wyznaczył termin do 20 maja na przekazanie przez rząd polski informacji o sytuacji sędziów TK.

W przyjętej jeszcze w marcu 2024 r. uchwale Sejm podkreślił, że "uwzględnienie w działalności organu władzy publicznej rozstrzygnięć TK wydanych z naruszeniem prawa może zostać uznane za naruszenie zasady legalizmu przez te organy". Sejm uznał też m.in., że dwaj obecnie orzekający w TK - Jarosław Wyrembak i Justyn Piskorski - nie są sędziami Trybunału Konstytucyjnego. Od czasu podjęcia tamtej uchwały przez Sejm wyroki TK nie są publikowane w Dzienniku Ustaw.