Pod koniec czerwca w wykazie prac legislacyjnych pojawił się projekt ustawy o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości. Ten ma zrewolucjonizować zasady gospodarowania odpadami komunalnymi na poziomie gmin. Jak twierdzą autorzy projektu, przede wszystkim zmiany mają poprawić skuteczność, zasady mają być bardziej przejrzyste, a system sprawiedliwy. Co konkretnie wprowadzą nowe zasady gospodarowania odpadami?
Zmiany w opłatach za śmieci. Samorządy z większymi możliwościami kontroli
Projekt ustawy zakłada rozszerzenie uprawnień gmin w zakresie egzekwowania obowiązków mieszkańców i właścicieli nieruchomości. Przewidziano na przykład:
- możliwość różnicowania opłat na podstawie masy odpadów i jakości ich segregacji;
- możliwość przyznawania ulg seniorom, osobom z niepełnosprawnościami, w trudnej sytuacji życiowej oraz drobnym rzemieślnikom;
- rozszerzenie na kolejne nieruchomości ulgi za kompostowanie bioodpadów (obecnie dotyczy głównie domów jednorodzinnych).
Nowe zasady gospodarowania odpadami przewidują także poszerzenie oferty PSZOK. Selektywne punkty będą mogły przyjmować więcej rodzajów odpadów, nie tylko komunalne. Co więcej, minimalna liczba PSZKOK-ów będzie zależeć od liczby mieszkańców i odległości. Projekt zmian został opracowany w związku ze zgłaszanymi postulatami jednostek samorządu terytorialnego oraz mieszkańców.
Ulgi i nowe opłaty dla mieszkańców
Nie jest tajemnicą, że od wielu już lat samorządy mają problem z zaniżaniem liczby mieszkańców w deklaracjach "śmieciowych". Nowe zasady gospodarowania odpadami wychodzą naprzeciw temu wyzwaniu. Dlatego w projekcie zawarto punkt, który ma doprecyzować zasady identyfikacji śmieci z poszczególnych lokali. To z kolei ma ułatwić sprawiedliwe rozliczanie opłat w zabudowie wielorodzinnej.
Nowe zasady gospodarowania odpadami to także szereg ulg i upustów. Po pierwsze zostaną one przyznane właścicielom nieruchomości kompostujących bioodpady, także tych w zabudowie wielolokalowej, rekreacyjnej i w rodzinnych ogrodach działkowych.
Po drugie ustawa zakłada również możliwość przyznania ulg społecznych. Mowa o ulgach dla seniorów, czy w trudnej sytuacji materialnej.
Jak zmienią się opłaty za śmieci? W projekcie ustawy zawarto także wprowadzenie elastycznego systemu naliczania opłat. Ta ma być obliczana na przykład na podstawie jakości segregacji odpadów, czy ich masie. Dzięki temu, jak zakładają autorzy projektu, premiowane będą postawy, w których mieszkańcy wykażą się odpowiedzialnością za środowisko.
Oprócz tego zasady oceny segregacji mają być jasne, pojawią się obowiązkowe raporty od firm odbierających odpady, będą też kary za spóźnione sprawozdania śmieciowe.
Kiedy nowe opłaty za śmieci? Unia Europejska naciska
Zgodnie z danymi za 2023 rok Polska osiągnęła około 32 proc. poziomu recyklingu odpadów komunalnych, podczas gdy do 2030 roku wymóg unijny wynosi 60 proc. recyklingu, a do 2035 roku 65 proc.. Zaprezentowany projekt ustawy ma przyczynić się do osiągnięcia tych wskaźników.
W tym celu przewidziano m.in. obowiązek określenia przez gminy warunków selektywnej zbiórki, zwiększenie kontroli nad systemem oraz, jak wspomnieliśmy, wprowadzenie minimalnej liczby punktów selektywnej zbiórki odpadów.
Kiedy nowe zasady gospodarowania odpadami wejdą w życie? Obecnie projekt został wpisany w wykazie prac legislacyjnych rządu, co oznacza, że nie ma jeszcze gotowego projektu nowelizacji ustawy. Na chwilę obecną nie jest znany termin wejścia w życie projektowanych przepisów. Organem odpowiedzialnym za projekt jest Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów to dopiero czwarty kwartał 2025 r.
