Sprawa sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Eksperci analizują ruch Pałacu

Dwoje z sześciu nowo wybranych sędziów Trybunału Konstytucyjnego - Dariusz Szostek i Magdalena Bentkowska - zostało zaproszonych na środę do Pałacu Prezydenckiego.

Szostek potwierdził PAP, że otrzymał zaproszenie. Dodał, że takie zaproszenie - według jego wiedzy - otrzymała także mec. Bentkowska. Odnosząc się do kwestii zaproszeń skierowanych do dwojga spośród sześciorga wybranych sędziów TK, zauważył, że "nie jest rolą sędziego ocenianie decyzji prezydenta". - Pan prezydent zgodnie z konstytucją jest zobligowany do zaprzysiężenia wszystkich prawidłowo wybranych sędziów TK - dodał Szostek.

Dyrektor Instytutu Filozofii i Socjologii PAN prof. Andrzej Rychard proszony przez PAP o komentarz w tej sprawie podkreślił, że według konstytucji sędziów TK wybiera Sejm, a zgodnie z ustawą o statusie sędziów TK osoba wybrana na stanowisko sędziego Trybunału składa ślubowanie wobec prezydenta.

- Zdaniem różnych prawników "wobec" nie musi oznaczać "w obecności" - ocenił.

Zdaniem socjologa w tej konstrukcji prawnej prezydent nie odgrywa żadnej roli. - Nie ma czegoś takiego jak zaprzysięganie, jak przyjmowanie tego ślubowania bądź nie. Sędziowie składają przysięgę, a rola prezydenta jest rolą czysto ceremonialną. Oczywiście, lepiej, żeby to się odbyło ceremonialnie, ale jeżeli to się nie odbędzie, to sędziowie mogą złożyć przysięgę wobec prezydenta, ale bez jego obecności - powiedział.

- Jeżeli prezydent chciał poróżnić sędziów, żeby, być może, jakoś utrudnić funkcjonowanie koalicji rządzącej, to to wiele nie zmienia, bo oni wszyscy są już w istocie sędziami TK w momencie, kiedy złożą ślubowanie. Tylko niezłożenie ślubowania spowodowałoby, że sędziami TK by nie byli - tłumaczył.

W ocenie eksperta prezydent Karol Nawrocki, podejmując decyzję o zaproszeniu dwóch sędziów TK do Pałacu Prezydenckiego, "nie eksponuje już swojego zarzutu o niezgodnym z prawem wyborze". - Dwójkę z szóstki zaprosił, a oni byli wybrani w ten sam sposób, co pozostali - zauważył.

- Może ta czwórka też doczeka się zaproszenia od prezydenta, co by dopełniło ceremonialności procedury, ale nawet niezaproszenie tej czwórki w sposób prawny tej procedury nie zmienia, ponieważ to nie jest komunikacja dwustronna - dodał prof. Rychard.

Dopytywany, czy decyzja o zaproszeniu do Pałacu Prezydenckiego sędziów TK rekomendowanych przez PSL i Polskę 2050 także może być elementem rozgrywki politycznej, ocenił, że "to byłaby niezbyt wysokiego lotu rozgrywka". - Dopuszczam też taką interpretację, że tu jest jakaś polityczna chęć różnicowania koalicji rządzącej, ale to by było nielicujące z powagą całej sytuacji, aczkolwiek nie mogę tego wykluczyć - powiedział socjolog.

Tymczasem prawnik, konstytucjonalista prof. Marek Chmaj podkreślił we wtorek w TVP Info, że prezydent ma obowiązek zaprosić sędziów TK na akt złożenia ślubowania. - Konstytucja wskazuje, że sędzią zostaje się po wyborze przez Sejm, natomiast sędzia, zgodnie z ustawą, rozpoczyna kadencję od momentu złożenia ślubowania wobec prezydenta - powiedział konstytucjonalista.

Ekspert dodał, że prezydent nie odbiera ślubowania oraz nie może "wydać aktu, w którym odmawia przyjęcia ślubowania". - Ślubowanie jest aktem symbolicznym, ceremonialnym, które ma się odbyć w jakiejś obecności prezydenta. Oczekujemy, że prezydent zaprosi sędziów, bo jeżeli nie zaprosi, to wtedy sędziowie będą musieli wobec niego złożyć ślubowanie na piśmie i to pismo złożyć w kancelarii w siedzibie prezydenta - ocenił.

Chmaj wskazał, że być może "to selekcjonowanie sędziów, których zaprosił prezydent, wynika z napiętego kalendarza" Karola Nawrockiego.

Dopytywany o to, czy ślubowanie złożone przez sędziów na piśmie w KPRP będzie ważne, powiedział, że ustawa wskazuje, iż sędziowie składają ślubowanie wobec prezydenta, ale nie precyzuje, czy ślubowanie ma być złożone ustnie, czy na piśmie.

Chmaj podkreślił, że nawet prezydent nie może stać ponad prawem.

Politolog Uniwersytetu Warszawskiego dr hab. Olgierd Annusewicz powiedział z kolei PAP, że tę sytuację można zinterpretować na kilka sposobów. - Sposób pierwszy, że pan prezydent ma wątpliwości co do czterech osób, nie ma wątpliwości w stosunku do dwóch. W związku z tym tych dwoje zaprasza - mówił politolog.

Według drugiej interpretacji prezydent chce uniknąć posądzenia o formę obstrukcji Trybunału Konstytucyjnego. - Mówi: no tu mam pewne wątpliwości, w związku z tym nie zapraszam. Tu nie mam wątpliwości, w związku z tym zapraszam. Innymi słowy, nie jest tak, że blokuję wszystko i wszystkich, tylko tych, gdzie te wątpliwości posiadam - ocenił Annusewicz.

Ekspert zaznaczył przy tym, że prezydent, ani nikt z jego przedstawicieli, nie przedstawił konkretnych wątpliwości wobec tych niezaproszonych osób, więc na razie nie wiadomo, jak ta sytuacja wygląda. - Czy też tak, że pan prezydent zaprosił tę dwójkę teraz, kolejną dwójkę zaprosi za chwilę. Być może to jest jakaś forma negocjacji - zasugerował dr Annusewicz.

Pałac w sprawie nie wydał żadnego komunikatu. Najpierw informację o zaproszeniach podały media, później głos zabrał sędzia Szostek, potwierdzając, że został zaproszony do Pałacu. Według jego wiedzy zaproszenie otrzymała także Bentkowska.

13 marca na sędziów Trybunału Konstytucyjnego zostali wybrani:

• sędzia i przewodniczący komisji kodyfikacyjnej ustroju sądownictwa i prokuratury przy MS Krystian Markiewicz;
• dr hab. nauk prawnych, prof. w Instytucie Nauk Prawnych PAN Maciej Taborowski;
• dr hab. nauk prawnych, prof. w Katedrze Postępowania Cywilnego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego Marcin Dziurda;
• sędzia, dotąd prezes Sądu Okręgowego w Opolu Anna Korwin-Piotrowska;
• dr hab. prof. Uniwersytetu Śląskiego Dariusz Szostek;
• adwokat dr Magdalena Bentkowska.

Zgodnie z ustawą o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego osoba wybrana na stanowisko sędziego Trybunału składa wobec Prezydenta RP ślubowanie następującej treści:

"Ślubuję uroczyście przy wykonywaniu powierzonych mi obowiązków sędziego Trybunału Konstytucyjnego służyć wiernie Narodowi, stać na straży Konstytucji, a powierzone mi obowiązki wypełniać bezstronnie i z najwyższą starannością". Ślubowanie może być złożone z dodaniem zdania "Tak mi dopomóż Bóg".