Politolog wyjaśnia decyzję PiS. "Uznał, że nie jest jeszcze gotowy"

Marta Kurzyńska, Interia: Dla kogo wskazanie na Przemysława Czarnka jest największym problemem?

Prof. Rafał Chwedoruk, politolog, Uniwersytet Warszawski: - To największy problem dla tych, którzy liczyli na perspektywę liberalizacji PiS- u w sensie powrotu do pozyskiwania wyborców mniej zainteresowanych polityką. To umożliwiał niegdyś duet Beata Szydło - Andrzej Duda.

Czyli Mateusz Morawiecki na pewno miewał lepsze dni?

- To oczywiście jest także pewnego rodzaju antyteza Mateusza Morawieckiego, mimo tego, że Czarnek był ministrem w jego rządzie. To jednoznaczne wskazanie, że Prawo i Sprawiedliwość będzie dążyło do układu rządowego w przyszłym sejmie, pod egidą prezydenta i z udziałem Konfederacji.

Prezes potrzebował fightera?

- Jest to kontynuacja strategii - czas szeryfów. Tak jak z Karolem Nawrockim, gdzie wydawało się także i mi, że ilość argumentów przeciw jest dużo większa, niż ilość argumentów za szansą na jego sukces. Okazało się, że w polityce w obecnej sytuacji, także międzynarodowej, zapotrzebowanie na kogoś, kto sprawiałby przynajmniej pozory innego przywództwa w postaci bardzo zdeterminowanej, jest niezwykle duże.

Jaka jest największa zaleta Przemysława Czarnka jako kandydata?

- Przemysław Czarnek nie będzie politykiem, którego trzeba by reklamować opinii publicznej z taką intensywnością, z jaką trzeba by reklamować na przykład Tobiasza Bocheńskiego, czy któregoś z samorządowców. Jest kimś, kto idealnie wkomponowuje się w radykalny przekaz wobec obecnego rządu, a szczególnie wobec premiera Donalda Tuska.

Słowa, że trzeba "pogonić dziadostwo" dają nam próbkę kampanijnych emocji?

- Niebagatelną rolę może odegrać tu sytuacja międzynarodowa. Poczucie obaw będzie miało charakter długoterminowy także w Polsce, a w związku z tym, kłopoty Rady Ministrów będą tylko narastać. I to wydaje się podstawą diagnozy leżącej za przedstawieniem Przemysława Czarnka. W wystąpieniu ujął kluczowe obszary dla PiS- u jako partii, to bezpieczeństwo i rolnictwo.

Prezes PiS szukał osoby, która właśnie w tych obszarach będzie wiarygodna?

-Tak. Przemysław Czarnek pochodzi z Lubelszczyzny, gdzie PiS już dawno wojnę z PSL-em o rolników rozstrzygnął poza nielicznymi wyjątkami na swoją korzyść.

Nie bez znaczenia są też jego poglądy gospodarcze?

- Habilitacja Przemysława Czarnka pokazywała go jako ekonomicznego liberała a w kontekście relacji z Konfederacją, być może ze środowiskiem Brauna to szalenie istotne. To dla Konfederacji i Korony komunikat - możemy rozmawiać.

To szycie kandydata pod przyszłą koalicję, czy też próba przejęcia wyborców Konfederacji?

- Jedno nie wyklucza drugiego. Polityka jest permanentnym dialogiem i konfrontacją. Przemysław Czarnek będzie przedstawiał PiS jako mocno antysystemowy, odwiecznie walczący z Tuskiem, jako mocno konserwatywny kulturowo.

I mówiący Konfederacją w sprawie Ukrainy?

- Można się też domyślać, że linia polityki wobec relacji polsko-ukraińskich ulegnie pewnej korekcie po tym, jak PiS bardzo dużo stracił na swojej afirmatywnej polityce.

Co się takiego stało pana zdaniem, że najpierw słyszeliśmy o tym, że to powinien być kandydat, który połączy frakcje, zupełnie nowa twarz, a ostatecznie okazało się, że to Przemysław Czarnek.

- To wynika chyba z diagnozy, że nie taki PiS silny, jak to niedawno mogło się wydawać. Dla PiS-u głównym wyzwaniem jest sytuacja na prawicy. Ważniejsze jest to, by zatrzymać partię Brauna i Mentzena, a szczególnie Brauna. To można zrobić w jeden sposób, to znaczy dotrzeć do tradycyjnych wyborców PiS-u. A Przemysław Czarnek w tych sporach kulturowych jest bardzo wyrazisty. Pochodzi z Lubelszczyzny a Braun dostał znakomity wynik właśnie na Lubelszczyźnie.

Czyli to sposób na wyjście z politycznego klinczu?

- To jest ewidentnie strategia defensywna. PiS uznał, że nie jest jeszcze gotowy do powtórzenia manewru z duetem Duda-Szydło.

Czyli, krótko mówiąc, jest w tej chwili za słaby, żeby wypromować nową markę?

- Tak, w tym momencie PiS poszerzałby tylko przestrzeń wchodzenia w obręb elektoratu Konfederacji a zwłaszcza Brauna, gdyby zbliżył się do centrum. A Przemysław Czarnek jest znany i ma utrzymać tych, którzy wciąż wierzą w PiS. To wystarczy, żeby politycznie się okopać i poradzić sobie z zagrożeniem ze strony Konfederacji i Brauna a w przypadku ewentualnej perspektywy sojuszu dyktować warunki.

A jeżeli chodzi o samego Brauna, to tutaj nie pojawi się pewien problem? Bo z jednej strony mamy Jarosława Kaczyńskiego, który wykluczał koalicję z Braunem. Z drugiej Przemysława Czarnka, który mówi, że każdy scenariusz jest w grze.

- Chodzi o pewne zdezorientowanie tych, którzy się wahają między PiS-em a Braunem, pokazanie, że my też jesteśmy twardzi. Moim zdaniem podstawą tego będzie kwestia relacji między Polską a Ukrainą. Im dłużej wojna będzie trwała tym dla Grzegorza Brauna lepiej. Emocje i interesy olbrzymiej części wyborców PiS- u na przykład rolników czy pracowników przemysłu stalowego będą kierowały w stronę większego sceptycyzmu wobec Ukrainy.

Jak ważny przy tym wyborze był fakt, że kandydat na premiera będzie musiał wchodzić w starcie z premierem Tuskiem?

- To historia z wyborem kandydata na premiera pokazuje, że politycy PiS nie chcą, żeby to było starcie Kaczyński-Tusk. Są świadomi tego, że takie starcie byłoby dla Tuska pewnie też, ale i dla PiS- u katastrofa.

A dlaczego?

- Dla większości młodych, ale również części ludzi w średnim wieku, byłoby to kompletnie nieczytelne. Starcie starszej generacji polityków nie jest zrozumiałe dla młodych ludzi. Dużo osób nawet jeśli odnajduje się w tej osi sporu, szuka młodszych pokoleniowo partii.

A starcie Czarnek-Tusk będzie interesujące dla młodych ludzi?

- Przemysław Czarnek jest młodszy od Tuska. I to wystarcza. Części wyborców wystarczyłoby wystawienie po drugiej stronie kogokolwiek, bo i tak zagłosują przeciw Tuskowi. Przemysława Czarnka nikt nie będzie utożsamiał z linią szukania porozumienia, czy to z PSL-em, czy z niedobitkami Polski 2050. A tego chyba PiS potrzebuje w kontekście rywalizacji na Prawicy.

A czy to nie był błąd ze strony Przemysława Czarnka, że powiedział, że ma być maszynistą w tym pociągu, ale kierownikiem jest i będzie Jarosław Kaczyński? Nie prosi się sam o złośliwe komentarze?

- Wszyscy na Prawicy mają świadomość tego, że bez Jarosława Kaczyńskiego ten pociąg nie ruszyłby. Takie stwierdzenie, jest swoistym hołdem politycznym, który w PiS-ie musi złożyć każdy, kto chce odgrywać takie role.

Uwierzył w te deklaracje o jedności? Przemysław Czarnek zapewnia, że chciałby widzieć w swoim pociągu Mateusza Morawieckiego, pytanie czy były premier z niego nie wysiądzie?

- Można wysiąść na takiej stacji, w której jest tylko jeden peron. Nie ma w zasadzie żadnej miejscowości. Bo wszyscy dawno już stamtąd, wyjechali. Mamy bardzo stabilny system polityczny i nie ma miejsca na czwartą partię prawicową. Więc Mateusz Morawiecki walczy o swoje osobiste przeżycie. Musi pokazać, że bez niego będzie gorzej niż z nim.

Czyli tylko macha szabelką?

- Tak, cóż innego może zrobić. Mateusz Morawiecki może jedynie ewentualnie zaszkodzić PiS- owi, natomiast nie ma żadnej przestrzeni na kolejną formację prawicową, zwłaszcza po zwycięstwie Karola Nawrockiego.

Rozmawiała Marta Kurzyńska