Nawrocki punktuje u Trumpa ws. orderu. "Ukraina jest tylko elementem gry"

8 czerwca odbędzie się posiedzenie Kapituły Orderu Orła Białego. Prezydent Karol Nawrocki zaproponował, by jednym z punktów było odebranie najwyższego polskiego odznaczenia Wołodymyrowi Zełenskiemu.

To reakcja na nadanie ukraińskiej jednostce wojskowej - Samodzielnemu Centrum Operacji Specjalnych "Północ", imienia "Bohaterów UPA". Jak podkreśla Instytut Pamięci Narodowej, Ukraińska Powstańcza Armia jest odpowiedzialna za ludobójstwo na Wołyniu i w Galicji Wschodniej.

Czy prezydent postępuje zasadnie i proporcjonalnie? - W moim odczuciu decyzja Nawrockiego w 80 proc. jest elementem polityki wewnętrznej - komentuje w rozmowie z Interią dr Janusz Sibora, historyk i ekspert ds. stosunków międzynarodowych.

- Ukraina jest tylko elementem w tej grze. Nawrockiemu chodziło o pozyskanie punktów w społeczeństwie, poprawienie wizerunku. To gra na wzmocnienie pozycji w kraju. Pokazanie, że prezydent jest zdecydowany w trampowskim stylu. Jak się obraża, to obraża się na całego - dodaje.

Przede wszystkim Sibora podkreśla, że Orderem Orła Białego "szafujemy zbyt łatwo". Zaznacza, że najwyższe i najstarsze polskie odznaczenie ma wyjątkowy charakter. Ustanowione w 1705 roku jest jedynym, formalnym łącznikiem między współczesną Polską i Rzeczpospolitą Obojga Narodów.

- Błąd popełniono w momencie, kiedy zbyt hojnie zaczęliśmy dawać ten order. Cudzoziemcy w pierwszej kolejności powinni otrzymywać Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej - zaznacza Sibora. Ten etap pominięto, prezydent Ukrainy od razu dostał najwyższe wyróżnienie.

Zełenski otrzymał Order Orła Białego w kwietniu 2023 roku od prezydenta Andrzeja Dudy. Uzasadnienie decyzji zawiera trzy argumenty i jedynie pierwszy dotyczy bezpośrednio Polski.

Prezydent Ukrainy dostał order "w uznaniu znamienitych zasług w pogłębianiu przyjaznych i wszechstronnych stosunków między Polską a Ukrainą, za rozwijanie współpracy na rzecz demokracji, pokoju i bezpieczeństwa w Europie oraz niezłomność w obronie niezbywalnych praw człowieka".

- Trzeba się zastanowić, czy decyzja o nazwaniu jednostki wojskowej służy pogłębianiu tego, za co dostał order - wskazuje Sibora. - Nijak nie służy, jeśli dostał order za pogłębianie przyjaźni. Powinien o nią dbać i być wyczulony też na naszą wrażliwość. Dlatego ten argument się nie utrzyma, a Nawrocki jest zdecydowany - komentuje nasz rozmówca.

Ekspert dodaje, że zgodnie z prawem prezydent może podjąć decyzję o odebraniu orderu w zasadzie samodzielnie, bo kapituła odznaczenia wyraża jedynie opinię, która nie musi być wiążąca. Dlatego wskazuje dwa scenariusze, które będą mieć znaczenie dla relacji polsko-ukraińskich.

Pierwszy scenariusz - prezydent Nawrocki podejmuje decyzje o odebraniu orderu, co automatycznie będzie mieć i już ma znaczenie we wzajemnych relacjach. - Powinniśmy pamiętać, że te ordery w zasadzie nie są przyznawane osobom, tylko ta osoba jest formalnym reprezentantem społeczeństwa - mówi nam Sibora.

- Sprawa ma wymiar wysoce polityczny. Tusk to próbuje przypudrować, Sikorski powtarza słowa Tuska. Można uznać, że będzie się z tego cieszyć Moskwa - wskazuje dalej. Nawrocki komentował, że "Wołodymyr Zełeński dostarczył najlepszego materiału i wiele tlenu rosyjskiej propagandzie swoją decyzją" o nowej nazwie dla ukraińskiej jednostki.

Premier na razie zachowuje się dyplomatycznie. Podkreśla znaczenie relacji polsko-ukraińskich. - Nawet jeśli Tusk będzie działał i krytykował ruch prezydenta, to Nawrocki tym bardziej odbierze order, żeby pokazać dwa różne podejścia. Zapowiedzią w sprawie Zełenskiego prezydent zapunktował w społeczeństwie, nie u premiera - komentuje Sibora.

Istnieje też mniej prawdopodobny scenariusz, który jednak sprawę może skomplikować jeszcze bardziej. - Będziemy w trudnej sytuacji kiedy Zełenski, wiedząc, że straci order, sam odeśle go wcześniej. Gdyby tak postąpił, to byłoby zdecydowanie gorsze dla relacji między Polską i Ukrainą - mówi ekspert.

Podkreśla jednak, że sprawa orderu będzie mieć skutki nie tylko dla relacji z Ukrainą. Ma znaczenie też w kontaktach ze Stanami Zjednoczonymi. Zdaniem Sibory, w obecnej sytuacji znaczenie pozytywne.

Janusz Sibora ocenia, że w kontekście orderu prezydent Nawrocki buduje podmiotowość na wzór Trumpa. - Na pewno w Waszyngtonie to będzie dobrze odebrane - wskazuje.

Nie chodzi wyłącznie o naśladowanie stylu polityki prezydenta USA. Nasz rozmówca podkreśla znaczenie listu, jaki w ostatnich dniach prezydent Ukrainy wystosował do Donalda Trumpa.

Zełenski podkreślał w nim "krytyczne braki" w ukraińskiej obronie powietrznej. Wskazał, że tempo dostaw "nie nadąża już za realiami zagrożenia" i poprosił o "dalsze zaangażowanie i pomoc".

- Odezwa Zełenskiego do Trumpa była w stylu: dajcie mi rakiety, bo ja ich nie mam. To było w tonie dosyć agresywne. Trump jest jednoznaczny w ocenie takich sytuacji. Dlatego swoim zdecydowaniem Nawrocki punktuje też u Trumpa i może sobie pozwolić na więcej - komentuje w rozmowie z Interią dr Janusz Sibora.

Jakub Krzywiecki

Chcesz porozmawiać z autorem? Napisz na jakub.krzywiecki@firma.interia.pl