Nawet 1000 zł za oddanie krwi. Rekompensaty nie dla każdego

Rzadkie grupy krwi to takie, które występują w populacji wyjątkowo rzadko lub mają nietypowy układ antygenów. Chodzi przede wszystkim o sytuacje, w których w krwi brakuje antygenów o bardzo wysokiej częstości występowania. Tego typu fenotypy pojawiają się u mniej niż 1 proc. populacji, dlatego ich dawcy mogą liczyć na dodatkowe benefity.

Proces oddawania rzadkich fenotypów jest bardziej skomplikowany niż w przypadku zwykłych pobrań. Dawca takiej grupy krwi może zostać wezwany w trybie pilnym, gdy pojawia się pacjent wymagający ściśle dopasowanej jednostki. Część z nich może być wcześniej poddawana tzw. uodpornieniu, czyli procedurze, która prowadzi do wytworzenia określonych przeciwciał potrzebnych do produkcji surowic diagnostycznych lub rzadkich preparatów krwi.

Dopiero po wykonaniu wymaganych zabiegów możliwe jest pobranie krwi lub osocza. Rekompensata dotyczy zarówno tej części procedury, jak i samego pobrania materiału.

Pieniądze nie są wypłacane bezpośrednio po zabiegu, lecz wpłacane na konto podane przez dawcę. Najpierw jednak centrum krwiodawstwa musi rozliczyć pobranie zgodnie z przepisami.

W świetle rozporządzenia ministra zdrowia (Dz.U. 2025 poz. 196), kwoty wypłacane za oddanie rzadkich grup krwi nie są zapłatą, lecz rekompensatą finansową. Nie mają więc charakteru handlowego, a mają wynagrodzić dawcy podjęty trud i czas poświęcony na wsparcie publicznej służby zdrowia.

Rozporządzenie precyzuje, jakie fenotypy są uznawane za rzadkie i jakie świadczenie otrzymują dawcy. Stawki rekompensat za oddanie rzadkich grup krwi w 2026 roku są stałe i wynoszą:

• 130 zł za 1 litr krwi rzadkiej grupy;
• 280 zł za 1 litr krwi zawierającej przeciwciała, które powstają po procedurze uodpornienia dawcy;
• 185 zł za zabieg aferezy u dawcy poddanego uodpornieniu, w którym pobiera się składniki krwi oddzielnie;
• 500 zł za 1 litr osocza pobranego od dawcy po uodpornieniu;
• 1 zł za 1 ml krwi pobranej do celów diagnostycznych od dawców krwinek wzorcowych;
• 1,40 zł za 1 ml krwi pobranej w ramach procedury uodpornienia (przed właściwym pobraniem).

W rekompensatach obowiązują limity, jednorazowa kwota nie może przekroczyć 1000 zł. Dodatkowe benefity związane są z pracochłonną procedurą pobierania materiału oraz gotowością stawienia się w stacji krwiodawstwa na wezwanie.

W Polsce handel krwią jest zakazany, ale również zwykli, honorowi dawcy krwi mogą liczyć na szereg benefitów. To m.in. dzień wolny od pracy w dniu oddania krwi i następny oraz posiłek regeneracyjny o łącznej wartości 4500 kcal. Zazwyczaj jest to kilka tabliczek czekolady.

Zwykli dawcy otrzymują też zwrot kosztów dojazdu komunikacją publiczną oraz bezpłatne wyniki badań. Każdy litr oddanej krwi można odliczyć od dochodu, traktując to jako darowiznę o wartości 130 zł.

Większe benefity przysługują Zasłużonym Honorowym Dawcom Krwi. Tytuł ten przyznawany jest w trzech stopniach w zależności od ilości oddanego materiału. Uprawnia do bezpłatnego korzystania z komunikacji miejskiej, pierwszeństwa w dostępie do opieki ambulatoryjnej czy darmowych leków. Zasłużeni dawcy mogą też korzystać ze zniżek u partnerów akcji "Dawcom w darze".