W skrócie
- Roman Giertych został pełnomocnikiem Przemysława Krala w sprawie Zondacrypto, co wywołuje oskarżenia o konflikt interesów.
- Część parlamentarzystów uważa, że połączenie roli polityka i adwokata jest do pogodzenia, inni podkreślają naruszenie zasad etyki.
- Niektórzy posłowie - adwokaci wskazują, że wcześniejsze publiczne wypowiedzi Giertycha mogą utrudniać godzenie funkcji adwokata i polityka w tej sprawie.
- Więcej ważnych informacji znajdziesz na stronie głównej Interii, otwiera się w nowym oknie
Po wyborach w 2023 roku w parlamencie pojawiło się spore grono adwokatów. To 21 osób, a część z nich w trakcie kadencji zmieniła zadania publiczne. Np. Zbigniew Bogucki z PiS pracuje obecnie w Kancelarii Prezydenta i złożył mandat. Kamila Gasiuk-Pihowicz z KO została natomiast europosłanką. Grono adwokatów w parlamencie się więc uszczupliło.
Wśród tych osób są tacy, którzy na czas pełnienia funkcji publicznych zawiesili działalność zawodową, jak np. Karina Bosak z Konfederacji, Kacper Płażyński z PiS czy Grzegorz Rusiecki z KO. Są też tacy, którzy pozostają czynnymi adwokatami, a jednocześnie posłami.
W tym gronie jest m.in. Roman Giertych, który ogłosił we wtorek, że podjął się reprezentowania Przemysława Krala w sprawie Zondacrypto.
Zondacrypto. Czy Giertych może bronić Krala? Zdania podzielone
Zaskoczeń jest tu przynajmniej kilka. Kral jest bowiem medialnie łączony ze współpracą z politykami bliższymi prawej strony sceny politycznej. Wybrał jednak Giertycha. Mógł to zrobić, bo prawo mu tego nie zabrania.
Zobacz również:
Zaskoczeniem jest jednak przyjęcie tej sprawy przez Giertycha. Polityk niejednokrotnie wcześniej krytycznie wypowiadał się o tej aferze, a mimo to Kral zwrócił się o pomoc właśnie do niego. Politycznych komentarzy w tej sprawie jest całkiem sporo, a np. Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz z Polski 2050 pomysł Giertycha uznała za "niefortunny".
- Delikatnie mówiąc. I oczywiście jako mecenas ma prawo bronić każdego, ale tu tak się składa, że jest też prominentnym politykiem - wskazała w "Gościu Wydarzeń" w Polsat News.
Czy jednak Giertych rzeczywiście "ma prawo" bronić każdego? Czy nie zachodzi tutaj, jak sugeruje opozycja, konflikt interesów? Czy obrońca może odmówić, gdy ktoś zwraca się do niego o pomoc? Z tymi pytaniami wyruszyliśmy do polityków, którzy są jednocześnie czynnymi adwokatami. I - jak to w przypadku prawników - każdy z nich ma inną interpretację postawy Giertycha.
Giertych obrońcą Krala. Trela: Nie widziałbym przeszkód
Czy pan by wziął tę sprawę, gdyby przyszedł do pana Przemysław Kral? - pytamy wprost senatora Jacka Trelę, byłego szefa adwokatury.
Zobacz również:
- Nie widziałbym przeszkód - odpowiada nam polityk Unii Centrum. - Adwokat jest po to, żeby udzielać pomocy prawnej. Jeżeli zgłasza się klient po taką pomoc, to jakieś szczególne tylko względy musiałyby przeszkadzać w przyjęciu takiej sprawy. Trzeba oddzielić politykę od spraw zawodowych, pomocy prawnej, obrony klienta - i to jest spora umiejętność. W pana pytaniu dostrzegam taką wątpliwość, czy powinno się, ale właśnie tę umiejętność przez lata kształcą w sobie adwokaci. Podejmujemy obrony różnych przestępców - to nie dlatego, że bronimy czynu, tylko bronimy człowieka - wyjaśnia Trela.
- Szczególnie ta sprawa z Kralem jest głośna, jaskrawa i dla przeciętnego odbiorcy trudna do zrozumienia, ale jest to możliwe (pogodzenie świata polityki z prawem - red.) i nie narusza zasad etyki adwokackiej ani poselskiej. Wszystko zależy od sposobu prowadzenia sprawy. To kwestia wypracowania umiejętności oddzielania tych różnych światów - precyzuje Jacek Trela.
Sprawa Zondacrypto. Warchoł: To klasyczny konflikt interesów
Z podobnymi pytaniami zwracamy się do innego aktywnego posła - adwokata, ale z innej opcji politycznej. Marcin Warchoł z PiS przekonuje, że tych zadań nie da się pogodzić, szczególnie w tym przypadku.
- Ja bym nie generalizował, tylko patrzył na konkretne sytuacje. Paragraf 46 Kodeksu Etyki Adwokackiej mówi, że nie można reprezentować klientów, których interesy są sprzeczne, i wprowadza zakaz konfliktu interesów. Jest jeszcze paragraf 43, który mówi, że trzeba bronić klienta bez względu na własne korzyści czy konsekwencje - wskazuje poseł PiS.
- Tutaj kluczowa jest następująca kwestia: jeżeli Roman Giertych przed przyjęciem obrony publicznie formułował twierdzenia, z których wynikało, że Przemysław Kral uczestniczył w przestępczym procederze, że ponosi odpowiedzialność albo że jest elementem afery PiS-u, a następnie został jego obrońcą, to powstaje poważna wątpliwość co do spójności z zasadami niezależności, lojalności wobec klienta i zaufania do zawodu. Jeżeli podejmował takie działania, a później został obrońcą, to jest to zachowanie nieetyczne - uważa Marcin Warchoł.
Zobacz również:
I podaje konkretne przykłady. W kwietniu 2026 roku Giertych publicznie w serwisie X zadawał pytania red. Krzysztofowi Stanowskiemu o sprawę Zondacrypto i Krala. Część jego wpisu brzmi tak: "Pan rok temu był prezesem spółki Weszło, w której był i jest Pan udziałowcem , a która podpisała umowę z panem Przemysławem Kralem właścicielem Zondacrypto- giełdy założonej przez rosyjską mafię. W związku z tym pytania pojawiają się oczywiste. (…) Jak Pan poznał Krala? Czy Pan wiedział, że Zondacrypto to piramida finansowa? Czy Pan wiedział, że Rosjanie używają tej giełdy do prania brudnych pieniędzy?".
- To są jednoznaczne wypowiedzi. W kwietniu Giertych publicznie wiąże Krala z giełdą Zondakrypto, nazywa ją piramidą finansową powiązaną z rosyjską mafią i służącą do prania brudnych pieniędzy, a miesiąc później zostaje obrońcą Krala. To jest jaskrawe naruszenie Kodeksu Etyki Adwokackiej - uważa poseł Warchoł.
- Giertych sam nagłaśnia tę sprawę, mówi o działalności przestępczej, a jednocześnie podejmuje się obrony w tej sprawie. To jest nieetyczne i stanowi klasyczny konflikt interesów. Powinien był odmówić, aby nie mieszać tych dwóch ról - przekonuje Warchoł.
Sęk w tym, czy czynny adwokat może odmówić przyjęcia sprawy? Jak tłumaczył senator Trela, taki jest ten zawód, że broni się nawet najgorszych przestępców. Ograniczenia odmowy są bardzo ograniczone.
Zondacrypto, Giertych i Kral. Jabłoński: Miałbym z tym problem
- Zgodnie z przepisami ustawy Prawo o adwokaturze, adwokatowi wolno odmówić udzielenia pomocy prawnej tylko z bardzo ważnej przyczyny - tłumaczy kolejny poseł - adwokat Paweł Jabłoński z Rozwoju Plus.
Zobacz również:
- Generalnie do adwokatów przychodzą ludzie, którzy mają jakiegoś rodzaju problemy prawne - cywilne, karne, administracyjne. Jeśli takich problemów nie mają to zwykle nie mają też potrzeby korzystać z pomocy adwokata. Sam wykonuję ten zawód, nie będę więc dezawuował tego, że jakaś osoba wybiera sobie takiego czy innego adwokata. To jest prawo tej osoby - uważa Jabłoński.
- Stykam się z opiniami, że w przypadku Romana Giertycha i Przemysława Krala może być konflikt interesów. Ja mam masę różnych zarzutów do Romana Giertycha jako do polityka, mam też do niego masę zarzutów jako do adwokata - ale nie będę rozstrzygał czy w tej sprawie ma taki konflikt - dodaje Jabłoński.
Politykowi Rozwoju Plus przytaczamy wpis Giertycha z kwietnia 2026 roku, na który uwagę zwrócił poseł Warchoł. - Nie znałem tej wypowiedzi - przyznaje Jabłoński.
- W takiej sytuacji, jeżeli ja bym publicznie, jako polityk, wypowiadał się na czyjś temat i to jeszcze w tak jednoznacznie krytyczny sposób, no to szczerze mówiąc byłoby to dla mnie dość trudne, żeby później pogodzić to ze świadczeniem pomocy prawnej - właśnie z punktu widzenia konfliktu interesów. Raczej nie przyjąłbym zlecenia od kogoś, komu wcześniej publicznie stawiałbym takie zarzuty. Najwyraźniej panu Kralowi to nie przeszkadza, skoro się na to zdecydował - nie wiem jakie motywy nim kierują, mogę się jedynie domyślać. Ale jako adwokat miałbym problem z przyjęciem takiego zlecenia - właśnie z uwagi na te wcześniejsze publiczne wypowiedzi - precyzuje Jabłoński.
Kluczowe w tej sprawie jest więc jedno - umiejętność oddzielenia obowiązków adwokackich od życia politycznego. Czy Giertychowi się to uda?
Łukasz Szpyrka
