Francja oferuje Polsce odstraszanie nuklearne. Generał nie ma wątpliwości

- Zarządziłem zwiększenie liczby głowic nuklearnych w naszym arsenale - ogłosił w poniedziałek Emmanuel Macron i próżno w ostatnim czasie znaleźć drugi tydzień, który dla europejskiej polityki bezpieczeństwa rozpocząłby się tak spektakularnie.

Prezydent Francji wygłosił swoje przemówienie w bazie okrętów podwodnych w Bretanii. Na tle atomowej jednostki i francuskiej flagi, mówił o nuklearnych priorytetach Paryża. Sprawnie zaplanowane widowisko uświetniła "Marsylianka", odśpiewana przez zgromadzonych a cappella.

Oczywiście, prezydent trafia w serca Francuzów emocjami, na których bardzo mu zależy. Wielokrotnie opisywaliśmy, że polityka zagraniczna i bezpieczeństwa jest jedyną, za którą Macron jest nad Sekwaną oceniany pozytywnie. Natomiast z naszej perspektywy przemówienie prezydenta było o tyle szczególne, że w kontekście francuskiego parasola atomowego pojawił się wątek Polski.

Macron ogłosił "stopniowe wdrażanie zaawansowanego odstraszania". Wyjaśnił, że za tym enigmatycznym terminem kryje się współpraca z europejskimi sojusznikami i uczestnictwo partnerów w "ćwiczeniach francuskiego odstraszania nuklearnego".

Dalej padło zdanie kluczowe. Prezydent stwierdził, że sojusznicy będą mogli gościć "strategiczne siły powietrzne" francuskiej armii. Poza tym partnerzy mają brać udział w demonstrowaniu zdolności nuklearnych, również poza francuskimi granicami. Mają też brać "konwencjonalny" udział w "działaniach nuklearnych" Francji.

Z przemówienia wynika, że sojusznicy Paryża na swoim terytorium ugoszczą francuskie lotnictwo, zdolne do użycia broni jądrowej. Macron stwierdził, że na współpracę zgodziło się osiem państw. Wymienił Niemcy, Belgię, Danię, Grecję, Holandię, Polskę, Wielką Brytanię i Szwecję. Negocjacje w tej sprawie potwierdził premier Donald Tusk. Z kolei Berlin już zapowiedział udział w tegorocznych ćwiczeniach nuklearnych Francji.

- Na razie to jest polityczna deklaracja, trzeba ją przekuć na konkrety - komentuje w rozmowie z Interią generał Leon Komornicki. - Nasze położenie jest inne, niż Francji czy Niemiec, więc jest pytanie o naszą suwerenność strategiczną. Inaczej mówiąc, czy mamy prawo decydować my, bez żadnej konsultacji, o użyciu tej broni - podkreśla dalej Komornicki.

Zdaje się, że na to pytanie Macron już odpowiedział. W swoim przemówieniu zaznaczył, że decyzja o użyciu broni jest kompetencją "tylko prezydenta Republiki". - To nic się nie zmieniło - ocenia generał i przyrównuje sytuację do czasów Układu Warszawskiego.

Komornicki przypomina, że w czasach PRL na terenie Polski znajdowała się sowiecka broń jądrowa. - Decyzja o użyciu broni też nie była suwerenna, ale sytuacja była o tyle lepsza, że mieliśmy wykorzystywać własne nośniki. Czyli jeśli przez dowództwo Układu Warszawskiego zostało zdefiniowane zagrożenie i potrzeba zademonstrowania broni jądrowej, to uruchamialiśmy procedury i wchodziliśmy w posiadanie głowic, które montowaliśmy na własnych nośnikach produkcji sowieckiej jak rakiety Toczka - opowiada generał.

Dodaje, że głowice dedykowane Ludowemu Wojsku Polskiemu znajdowały się w trzech, tajnych składach na terenie Polski. - Natomiast tutaj musimy korzystać z nośników francuskich. Nie udostępniają nam głowic, tylko możemy wykorzystać ich potencjał. Ale decyduje o tym prezydent Francji. To ja bardzo przepraszam, to nie odstraszanie, tylko bardziej pozorowanie - mówi Interii Komornicki.

Generał zaznacza jednak, że jeśli we francuskim programie jest pole do negocjacji, należy je wykorzystać. - Rozumiem, że na razie to jest otwarcie polityczne. Jeżeli jest jakiś margines, że możemy uzyskać suwerenne warunki, to należy stawiać interes narodowy na pierwszym miejscu. To bardzo ważne, bo póki co sprawdza się, że ci, którzy mają broń nuklearną, mogą sobie zagwarantować większe bezpieczeństwo - poskreśla były zastępcą szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego.

Z kolei analityk PISM Artur Kacprzyk podkreśla, że propozycja Francji może zwiększyć nasze bezpieczeństwo i odstraszanie Rosji, ale nie należy jej traktować jako gwarancji. - Ani alternatywy dla odstraszania prowadzonego w NATO przez USA, które dysponują o wiele większym arsenałem nuklearnym i który Rosjanie traktują jako największe zagrożenie. Chodzi o lepsze uzupełnienie Amerykanów, zakomunikowanie Rosji, że używając broni nuklearnej przeciwko tej grupie państw będzie musiała liczyć się z możliwością nie tylko nuklearnej odpowiedzi ze strony USA, ale i Francji - mówi Interii ekspert Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych.

- Taka odpowiedź nigdy nie będzie pewna, ale im więcej ryzyka dla Rosji, że ktoś odpowie, tym lepiej - zaznacza dalej. Przyznaje jednak, że nie ma mowy o przekazaniu sojusznikom broni nuklearnej Francji, ani podzielenia się prawem o jej decydowaniu.

- W praktyce nie ma też mowy, żeby Francja odpowiedziała zmasowanym atakiem nuklearnym na Rosję w reakcji na uderzenie jądrowe na Polskę. Ale dokonanie bardziej ograniczonego kontruderzenia nie byłoby już wykluczone, zwłaszcza gdyby ofiarą ataku nuklearnego Rosji padły wcześniej francuskie siły w Polsce. Aby zwiększać takie ryzyka dla Rosjan korzystne byłoby prowadzenie przez Francję w Polsce ćwiczeń symulowanego użycia broni nuklearnej, a w razie kryzysu także rozmieszczenie w polskich bazach francuskiego lotnictwa jądrowego. Macron mówił o takich możliwościach - wskazuje Kacprzyk.

W zapowiedziach Macrona uwagę zwraca lista państw, które mają skorzystać z propozycji odstraszania. Niemcy, Belgia, Holandia i niegdyś Grecja - to uczestnicy amerykańskiego programu Nuclear Sharing, w ramach którego USA udostępniają niewielkie, taktyczne ładunki jądrowe. Oczywiście decyzja o ich użyciu również pozostaje w gestii Stanów Zjednoczonych.

Czy propozycja Francji ma zastąpić Nuclear Sharing? - Oczywiście, że tak - uważa generał Komornicki. - To francuska aspiracja od początku lat 90. Wtedy spotykałem się z generałami francuskimi, dowódcą wojsk lądowych, dowódcą okręgu paryskiego, szefem sztabu armii. Byli bardzo zainteresowani, żeby osłabić obecność Amerykanów w Europie, żeby Europa miała większą samodzielność strategiczną. Autonomię bezpieczeństwa opartą na własnym potencjalne - relacjonuje Komornicki.

Generał wskazuje też, że obecnie podejście francuskie wychodzi naprzeciw nowej strategii bezpieczeństwa USA. - Amerykanie wskazali, że istnieje potrzeba europeizacji NATO i Europa ma przyjmować na siebie większy obowiązek w zakresie gwarancji bezpieczeństwa - wyjaśnia.

Artur Kacprzyk jest innego zdania. - Francuskie propozycje nie są alternatywą dla odstraszania prowadzonego przez USA w NATO i Macron wyraźnie o tym mówił. Francuzi nie chcą zastępować Amerykanów, a lepiej ich uzupełniać i komplikować kalkulacje Rosji. Inicjatywa Macrona ma pomóc wypełnić deficyt zaufania wobec USA wśród krajów europejskich. Ale nawet przy rosnących wątpliwościach co do wiarygodności Amerykanów, fakt ich dalszej obecności w NATO wciąż bardzo istotnie wzmacnia europejskie bezpieczeństwo - uważa analityk PISM.

Kacprzyk zaznacza też, że Macron nie proponuje europejskiej wersji Nuclear Sharing i nie ma mowy o włączeniu sojuszników w użycie francuskiej broni. - Nie zaproponował uzbrojenia samolotów sojuszników we francuską broń jądrową. Zaproponował natomiast sojuszniczy udział w ćwiczeniach francuskiego lotnictwa nuklearnego poprzez zapewnianie im konwencjonalnego wsparcia. Nasze F-16 od ponad dekady biorą udział w takim charakterze w ćwiczeniach w ramach NATO, wspierając samoloty zdolne do przenoszenia amerykańskiej broni jądrowej - tłumaczy. Wyjaśnia też, że wsparcie może polegać na ochronie przed myśliwcami wroga i osłabianiu obrony powietrznej przeciwnika.

W całej sprawie generał Komornicki zwraca uwagę na jeszcze jeden element. Mówiąc krótko: nie ma nic za darmo.

- To jest wszystko polityka. Francuzi oczywiście w zamian będą oczekiwać określonych profitów - zaznacza dalej Komornicki. Wskazuje przy tym na zakupy francuskiego uzbrojenia. - Legły w gruzach kontrakty na Caracale, inne systemy. Francuskiego uzbrojenia w Polsce nie widać. A rynek jest ogromny. Pieniądze są, a do tego jest jeszcze program SAFE - tłumaczy.

Zdaniem generała Polska powinna "grać na trzech fortepianach". - Europejskim, amerykańskim i własnym. Powinniśmy budować silną pozycję w oparciu o państwa, które sąsiadują z Rosją, które łączą wspólne zagrożenia. Finlandia, Szwecja, państwa bałtyckie, Rumunia, Turcja. W ten sposób znakomicie wzrośnie nasza pozycja negocjacyjna. Powinniśmy ją wykorzystać w rozmowach ze Stanami Zjednoczonymi, także z europejskimi sojusznikami. A nie być tylko biorcą i przytakiwać - podkreśla generał Komornicki w rozmowie z Interią.

Jakub Krzywiecki

Chcesz porozmawiać z autorem? Napisz na jakub.krzywiecki@firma.interia.pl