Fala zakażeń "wariantem K" przetacza się przez Polskę. Wiemy, kiedy będzie najgorzej

W grudniu informowaliśmy o zbliżającej się zimowej fali grypy. Sytuacja w Polsce stawała się poważna, a do szpitali trafiało coraz więcej chorych. Zgodnie z przewidywaniami liczba zachorowań wyhamowała w czasie świąt, teraz jednak wskaźniki znów szybują w górę.

- Przerwa świąteczna spowodowała lekki spadek zachorowań. W tej chwili, po powrocie dzieci do szkół, z całą pewnością zachorowań będzie więcej. Szczyt prognozujemy za około trzy-cztery tygodnie, czyli pierwszy, drugi tydzień lutego - mówi Interii szef GIS, dr Paweł Grzesiowski.

Lidia Stopyra, kierująca Oddziałem Chorób Infekcyjnych i Pediatrii Szpitala Specjalistycznego im. S. Żeromskiego w Krakowie uważa natomiast, że szczyt już się zaczął, a najgorsze będą najbliższe dwa tygodnie.

- Czeka nas lawinowy wzrost zachorowań, który wyhamuje w czasie ferii. Po powrocie do szkół grypa da jeszcze o sobie znać, ale końcem lutego i początkiem marca spodziewamy się wyciszenia - mówi nam lekarka.

Przyznaje, ze w szpitalu najwięcej zachorowań jest obecnie właśnie na grypę. Pojawia się też RSV i covid, ale to zdecydowanie mniejsza skala.

Sytuacja, o której mówi lekarka z krakowskiego szpitala, ma odzwierciedlenie w danych.

- Zakaźnicy już widzą więcej hospitalizacji, ale są to osoby, które zachorowały pod koniec grudnia. Pacjentów w szpitalach przybędzie po szczycie, za około trzy tygodnie - mówi Interii dr Paweł Grzesiowski.

Szef GIS przyznaje, że widoczne są różnice regionalne. - Z danych CEZ (Centrum e-Zdrowia) wynika, że Małopolska i Podkarpacie mają w tej chwili najwyższe wskaźniki zachorowalności, nawet dwukrotnie wyższe niż w innych regionach - mówi.

Przez pierwsze dwa tygodnie stycznia w tych dwóch województwach odnotowano najwięcej przypadków grypy - między 105 a 130 na 100 tys. mieszkańców.

- Aktualnie powyżej 50 proc. zachorowań wywołuje nowy wariant H3N2. Stąd złudzenie, że częściej prowadzi do hospitalizacji - wskazuje dr Grzesiowski.

Jak tłumaczy szef GIS, nowa mutacja nie jest groźniejsza od poprzedniej. Odsetek chorych na grypę trafiających do szpitala jest stały - wynosi około 1-2 proc. W przypadku nowego wariantu choruje jednak więcej osób, bo ich układ opornościowy nie zna nowego wirusa.

- A jeśli zachoruje tysiąc osób, to 10-20 trafi do szpitala - wskazuje dr Grzesiowski. Stąd rosnąca liczba hospitalizacji, która nadal będzie się zwiększać, bo jak tłumaczy szef GIS, zarówno hospitalizacje i zgony to późne powikłania grypy.

- Zwykle jest tak, że grypa trwa kilka dni i dopiero potem rozwija się powikłanie. Szczyt hospitalizacji zobaczymy po szczycie zachorowań, czyli w lutym, podobnie w przypadku zgonów - podkreśla. Dr Grzesiowski dodaje, że aktualnie hospitalizacji z powodu powikłań grypy jest co najmniej kilkaset tygodniowo w całej Polsce.

O specyfikę wariantu H3N2 pytamy Karolinę Pyziak-Kowalską, specjalistkę chorób zakaźnych.

- Aktualnie dominuje wirus grypy typu A, ze szczególnym udziałem wariantu H3N2, zwanego "wariantem K". Ten wirus ma na tyle zmienioną strukturę genetyczną, że dla naszych układów odpornościowych jest on nowy i to właśnie tłumaczy wysoką zapadalność - tłumaczy.

Lekarka podkreśla, że wariant K wirusa H3N2 wykazuje pewne cechy kliniczne, na które warto zwrócić szczególną uwagę.

- Obecny wariant grypy daje nieoczywiste objawy, w tym symptomy ze strony układu pokarmowego - mówi Interii Pyziak-Kowalska.

Obok klasycznego obrazu grypy (nagły początek, wysoka gorączka powyżej 38 stopni Celsjusza, intensywne bóle mięśniowe, suchy kaszel, ból głowy, skrajne osłabienie), u niektórych osób, zwłaszcza u dzieci, mogą wystąpić wymioty lub biegunka.

- Nietypowe objawy obejmują również dolegliwości żołądkowo-jelitowe, bóle brzucha i nudności, które pacjenci często mylnie biorą za zatrucie pokarmowe, oraz intensywne bóle neurologiczne np. silne migreny, światłowstręt oraz ból przy poruszaniu gałkami ocznymi - wymienia specjalistka chorób zakaźnych.

Charakterystyczna jest także skrajna apatia i poczucie całkowitego odcięcia od energii, które pojawia się jeszcze przed wystąpieniem kaszlu czy kataru. Te niespecyficzne objawy mogą opóźniać rozpoznanie, dlatego tak ważna jest diagnostyka różnicowa z wykorzystaniem testów combo wykrywających grypę A/B, COVID-19 i RSV jednocześnie.

- Nie ma jednak danych, które mówiłyby, że przebieg choroby jest cięższy, ponieważ wariant K nie jest wariantem superzjadliwym - uspokaja medyczka.

Pyziak-Kowalska zaznacza, że zachorowalność wynosi około 80 przypadków na 100 tysięcy mieszkańców, co stanowi istotne obciążenie dla systemu opieki zdrowotnej. - Zdecydowanie można mówić o epidemii grypy, która przebiega przez całą Europę - mówi Interii Pyziak-Kowalska.

Lekarka przyznaje, że powroty dzieci do szkół po przerwie świątecznej oraz zwiększona mobilność podczas ferii zimowych sprzyjają transmisji wirusa, dlatego tygodnie między styczniem a marcem mogą okazać się najbardziej wymagające. - Epidemiolodzy zwracają uwagę, że fala zachorowań w 2026 roku będzie przebiegać inaczej, bo nie zobaczymy jednego ogólnopolskiego szczytu, ludzie będą chorować w różnym czasie w różnych regionach, co może oznaczać lokalne braki leków - ostrzega.

Marcin Piątek, prezes pomorsko-kujawskiej Okręgowej Rady Aptekarskiej w Bydgoszczy zapewnia, że obecnie nie ma problemów z dostępnością leków przeciw grypie.

- Dostępne od ręki są najpopularniejsze leki przeciwwirusowe zawierające oseltamiwir, czyli substancję stosowaną w leczeniu grypy. Dostępne są także bez problemów antygenowe testy combo, dzięki którym pacjent przy pojedynczym badaniu może sprawdzić, czy ma infekcje RSV, grypy, tudzież COVID - mówi w rozmowie z Interią.

Piątek z Okręgowej Rady Aptekarskiej w Bydgoszczy zauważa, że jeżeli szczyt prognozowany jest za mniej więcej cztery tygodnie, to jest ostatni dzwonek, żeby zaszczepić się przeciwko grypie. - W tym roku mamy ogromny sukces, bo zaszczepiło się ponad 600 tys. więcej pacjentów niż w ubiegłych latach. Przekroczyliśmy rekordową liczbę dwóch milionów zaszczepionych pacjentów przeciw grypie - mówi.

Piątek przyznaje, że szczepienia w aptekach cieszą się dziś bardzo dużą popularnością. - Pacjent wszystko załatwia za jedną wizytą, wychodzi na zakupy, przechodzi koło apteki, widzi punkt szczepień i do domu zaszczepiony - często od ręki, bez kolejek czy dodatkowych wizyt w przychodni - dodaje.

Doktor Karolina Pyziak-Kowalska podkreśla, że pacjenci zaszczepieni faktycznie lżej przechodzą chorobę. - Szczepionka znacznie zmniejsza ryzyko zachorowania, a skuteczność szacuje się na 40-70 proc., ale jej największą zaletą jest ochrona przed ciężkim przebiegiem i groźnymi powikłaniami - informuje.

Grupy najbardziej narażone na ciężki przebieg grypy to dzieci do 14 lat, osoby powyżej 50 lat, pacjenci z chorobami przewlekłymi i kobiety w ciąży. - Grypa powoduje też powikłania ze strony układu krążenia jak zapalenia mięśnia sercowo i zakrzepowe. Dlatego zawsze po epidemii grypy obserwujemy wzrost liczby udarów i zawałów, co dotyczy głównie osób starszych - mówi Pyziak-Kowalska.

Ciężki przebieg choroby u dzieci może wiązać się natomiast z drgawkami w przebiegu gorączki lub powikłań neurologicznych grypy. - Mamy też dzieci z zapaleniem płuc z naciekami, dusznościami. Najgroźniejszym powikłaniem grypy jest zapalenie mięśnia sercowego, gdzie może dojść do zgonu dziecka. W każdej epidemii grypy niestety notujemy takie przypadki - mówi Interii doktor Lidia Stopyra z krakowskiego szpitala.

Jolanta Kamińska-Samolej, Paulina Sowa