Chce prawa rodem z USA. Sejmowe komisje pochylą się nad petycją w sprawie eksmisji

W przestrzeni publicznej od wielu lat trwa dyskusja nad zmianą prawa w sprawie lokatorów, którzy nie płacą czynszu. Aktualne przepisy chronią wynajmujących i mają na celu zapobieganie bezdomności oraz dbają o osoby w trudnej sytuacji życiowej.

Zdarza się jednak, że lokatorzy świadomie wykorzystują prawo, wiedząc, że eksmisja z mieszkania jest trudna i świadomie nie płacą czynszu. Dlatego pod koniec września 2025 roku do Sejmu trafiła petycja sugerująca zmiany w prawie.

Jak czytamy w petycji - autor żąda fundamentalnych zmian w prawie, które dotyczą osób niepłacących czynszu. Aktualnie właściciele lokali prywatnych często są pozostawieni bez realnej ochrony w przypadku, gdy najemca zaprzestaje płacenia czynszu i zajmuje lokal bez tytułu prawnego.

Sprawy o eksmisję potrafią trwać kilkanaście miesięcy. Jednak w bardziej skomplikowanych przypadkach, przy konieczności powołania świadków lub gdy lokator aktywnie się broni, procedura eksmisyjna może ciągnąć się latami, nawet w sytuacji oczywistego łamania umowy najmu.

Jak zauważa autor w petycji, taka sytuacja nie tylko naraża właścicieli na ogromne straty finansowe, ale również zniechęca do legalnego wynajmowania nieruchomości. Zdaniem wnioskodawcy nieuczciwi lokatorzy psują rynek najmu, ponieważ obecnie wynajęcie mieszkania na rynku prywatnym dla osoby niepełnosprawnej, kobiety w ciąży lub z dzieckiem graniczy z cudem.

W Polsce nie można bowiem wyrzucić matki z dzieckiem z wynajmowanego mieszkania bez przeprowadzenia formalnej procedury sądowej, nawet jeśli od dawna zalega z czynszem. W tym czasie właściciel mieszkania musi pokrywać wszystkie koszty, zaczynając od mediów, a kończąc na ewentualnej spłacie kredytu hipotecznego.

Autor petycji zauważa także, że właściciel mieszkania nigdy nie otrzyma odszkodowania od państwa za okres od zaprzestania płacenia czynszu do momentu wydania prawomocnego wyroku przez sąd. Domagać się można jedynie odszkodowania od gminy za okres zwlekania przez nią ze wskazaniem lokalu zastępczego.

Jak argumentuje wnioskodawca, uproszczenie przepisów miałoby jednocześnie wpłynąć na wzrost podaży na rynku mieszkań na wynajem oraz spowodować spadek cen wynajmu. Mieszkania obecnie stoją puste, bo właściciele boją się wynająć mieszkanie. Szybsza eksmijsa dłużników miałaby sprawić, że na rynku dostepnych będzie wiecej mieszkań.

Główne postulaty to uproszczenie i przyspieszenie eksmisji najemców prywatnych, którzy rażąco naruszają warunki umowy najmu. Po pierwsze, autor petycji sugeruje wprowadzenie możliwości natychmiastowej eksmisji.

Ta, w przypadku braku płatności czynszu przez okres dłuższy niż dwa miesiące, przy jednoczesnym istnieniu pisemnej umowy najmu okazjonalnego, odbywałaby się w czasie 14 dni.

Kolejna zmiana to zniesienie obowiązku wskazywania lokalu zastępczego w przypadku umowy najmu okazjonalnego. W obecnym stanie prawnym umowa taka oraz oświadczenie właściciela stają się bezwartościowe w przypadku, gdy właściciel lokalu, do którego miałaby odbyć się eksmisja, zmieni zdanie i stwierdzi, że nie przyjmie osoby eksmitowanej. Nie stanowi to zatem, zdaniem wnioskodawcy, żadnego zabezpieczenia dla wynajmującego.

Kolejną zmianą ma być zniesienie obowiązku zapewnienia lokalu socjalnego lub tymczasowego przez gminy w przypadkach najmu prywatnego, nawet w przypadku osób uprzywilejowanych. Ostatni punkt, o który zabiega autor petycji, to ograniczenie ochrony lokatorów w sytuacjach nadużywania przepisów przez najemców działających w złej wierze.

To miałoby się odbywać poprzez umożliwienie sądowi wydania wyroku eksmisyjnego w trybie przyspieszonym (np. w terminie 14 dni) bez konieczności przeprowadzania pełnego postępowania cywilnego oraz z nadaną klauzulą natychmiastowej wykonalności już w I instancji. Tak, aby wystarczyło udowodnić, że najemca nie płaci, a sąd wydaje wyrok.

Auto petycji chciałby, a w Polsce zaczęło obowiązywać prawo, do którego odwołują się sądy w USA. W Stanach Zjednoczonych, w przypadku zaprzestania regulowania czynszu, sąd niezwłocznie wydaje nakaz opuszczenia mieszkania w terminie siedmiu dni.

Jeżeli najemca tego nie uczyni dochodzi do eksmisji. Wnioskodawca chce, aby podczas zawierania umowy najmu okazjonalnego najemca poddawał się rygorowi egzekucji z art. 777 kpc u notariusza, ale bez konieczności wskazywania lokalu, do którego następowałaby eksmisja. Mówiąc wprost, lokator bez płacenia czynszu zgadzałby się na eksmisję "na bruk".

Czy petycja ma szansę na realizację? Komisja do spraw petycji uznała, że warto ją przeanalizować. Dlatego została przekazana do Komisji sprawiedliwości i praw człowieka oraz do Komisji infrastruktury.

Obie komisje przeanalizują petycję pod kątem swoich kompetencji. Komisja sprawiedliwości zajmie się kwestiami prawnymi, a Komisja infrastruktury sprawami związanymi z budownictwem. Komisje mogą zbierać dodatkowe materiały, prosić o stanowiska innych instytucji, a także słuchać opinii ekspertów.