Burze dewastują polskie miasta. Zostało nam niewiele czasu

Obrazki ze sparaliżowanego poniedziałkową burzą gradową Gniezna obiegły całą Polskę, a teraz kończy się tam szacowanie strat. Lokalne władze wyliczyły, że zniszczeń na ulicach jest sporo, lecz są one w większości niewielkie. Gorzej mają się budynki, chociażby Miejski Ośrodek Kultury. Tam podtopione zostały m.in. galeria, sala prób i wystawowa, studio nagrań. Nie działały też windy.

Jeszcze we wtorek nie dało się też korzystać z dwóch sportowych hal i boiska hokejowego. Ucierpiały też dwie podstawówki, a z przedszkola nr 15 trzeba było wypompowywać wodę. Prezydent Michał Powałowski zapewnił, że Gniezno poradzi sobie z naprawą szkód. Ale to przecież kosztuje.

Rzecznik IMGW Grzegorz Walijewski mówił Interii, że gwałtowna burza w Gnieźnie była nietypowa, bo gradziny miały nawet trzy centymetry średnicy. Przestrzegał też, że nawałnice i silne opady lodowych kul są możliwe codziennie do końca tego tygodnia. Jak podkreślał, w czwartek mogą obowiązywać ostrzeżenia trzeciego stopnia przed burzami. Rano RCB rozesłało alerty.

Zagrożony jest zwłaszcza pas od Mazowsza po Małopolskę i Podkarpacie. - Jeśli nawet spadnie do 30 milimetrów deszczu (w Wielkopolsce w poniedziałek było od 80 do 100 mm - red.), to w przypadku, gdy te opady trafią na zurbanizowany teren, sytuacja jak z Gniezna ma szansę się powtórzyć - dodał Grzegorz Walijewski.

Kiedy nadejdzie zmiana pogody? Sprawdź najlepsze prognozy w serwisie Interii

Instytut prognozuje, że nadchodzące lato będzie burzowe, a więc zapewne i upalne. Jak powinniśmy się na nie przygotować, by nie obciążać domowego budżetu ochładzaniem pomieszczeń czy naprawą szkód na swojej posesji? Z odpowiedzią przychodzi Magdalena Milert, architektka i urbanistka, autorka bloga Pieing.

Walkę ze skwarem można zacząć od obsadzenia bluszczem balkonu albo zasłonięcia okien roletami. Z kolei posiadających dom ekspertka zachęca, by nie tworzyli "idealnego trawnika z rzędem tui dookoła". - Lepiej posadzić różnorodne rośliny, wraz z drzewami dającymi cień; wtedy przestrzeń nie będzie się przegrzewała - wskazuje.

Jak dodaje, gdy mieszkamy we wspólnocie mieszkaniowej, warto przekonać innych, by w sąsiedztwie powstał ogród deszczowy, z roślinnością i żwirem, który zbiera wodę, a ona pomału wsiąka w glebę. Jego budowa to nieduży koszt - wylicza.

Warto również zainwestować w odnawialne źródła energii (OZE), aby pobierać jak najmniej "brudnego" prądu, równoważąc ślad węglowy. Rolę do odegrania mają także samorządy, zwłaszcza miejskie, które pierwszej kolejności powinny odbetonowywać otoczenie. Milert zaznacza, iż w miastach jest goręcej niż na terenach wokół - to tzw. miejskie wyspy ciepła, gdzie wyładowania atmosferyczne są częstsze.

Nasza rozmówczyni przyznaje, że włodarze często wolą większe, prestiżowe inwestycje, choć powinni stawiać na te sprawiające "codzienną przyjemność", w tym parki. - Trzeba ponadto zaostrzyć zasady bezpieczeństwa, jeśli chodzi o wytrzymałość budynków na ilość deszczu. Dach szkolnej hali, który zawalił się w 2021 roku w Poznaniu, był niedostosowany do obciążenia podczas gwałtownego opadu - przypomina.

Podaje też przykład "klimatycznych bunkrów", coraz powszechniejszych na nagrzewającym się południu Europy. - Gdy są fale upałów, powstają w bibliotekach czy szkołach, aby osoby najbardziej narażone na wysoką temperaturę, m.in. starsi oraz dzieci, w najgorętszych godzinach dnia mogły się schronić. Tego u nas w ogóle nie ma - wskazuje.

Słońce czy deszcz? Sprawdź najlepsze prognozy dla swojego regionu na Pogoda Interia

Lokalne władze mogą zminimalizować straty po burzach i zadbać o retencję także w mniej oczywisty sposób - rozcinając krawężniki. - Więcej wody spłynie na trawniki, a nie do kanalizacji, która przy dzisiejszych deszczach nawalnych jest niewydolna. Samorządy lub inni odpowiedzialni powinni też dbać, by kratki ściekowe nie były zatkane - zauważa Magdalena Milert.

Gdy woda ucieka z ekosystemu, pojawia się susza, a razem z nią samorządowe komunikaty z prośbami o oszczędne korzystanie z kranówki. W tym roku są już takie miejsca - na specjalnej mapie odnajdujemy Tomaszów Mazowiecki, Koneck, Jedlnię-Letnisko czy Kowalewo Pomorskie. Apel opublikował też wójt mazowieckiej gminy Kołbiel.

"Ograniczenie zużycia zapewni odpowiednie ciśnienie wody w sieci oraz nie spowoduje przerw w jej dostawie wszystkim użytkownikom sieci wodociągowej. Bardzo proszę o racjonalne korzystanie z wody oraz ograniczenie używania jej do podlewania trawników, ogrodów, napełniania basenów i mycia pojazdów mechanicznych" - napisał Sylwester Winiek.

Klimatolog prof. Bogdan Chojnicki na łamach Interii nieco uspokaja. - Minione zima i wiosna były dość mokre. "Dopompowały" wodę do głębszych warstw gleby; nie ma tam komfortowych warunków, lecz dramatu również nie. Obecnie ze spokojem przyglądajmy się lasom pod kątem zagrożenia pożarowego (sytuacja jest już lepsza po niedawnej serii pożarów - red.), a jeśli chodzi o rośliny poza nimi to te, które wytworzyły głębszą masę korzeniową, poradzą sobie - tłumaczy.

Nie zmienia to jednak faktu, że po suszowym kryzysie sprzed kilku lat niedobór wody w ziemi nie został odbudowany. - Zwiększa się "napięcie" między ilością dostępnej wody a parowaniem. Myślimy o temperaturze powietrza, a tu przede wszystkim chodzi o parowanie. Ono będzie naprężać wodny budżet i generować wyzwania dla polskiej gospodarki - uważa prof. Chojnicki.

Wiktor Kazanecki

Kontakt do autora: wiktor.kazanecki@firma.interia.pl

----

Bądź na bieżąco i zostań jednym z 200 tys. obserwujących nasz fanpage - polub Interia Wydarzenia na Facebooku i komentuj tam nasze artykuły!