Interia współpracuje z czołowymi redakcjami na świecie. W naszym cotygodniowym, piątkowym cyklu "Interia bliżej świata" publikujemy najciekawsze teksty najważniejszych zagranicznych gazet. Brytyjski "The Economist", z którego pochodzi poniższy artykuł, ukazuje się nieprzerwanie od 1843 r. i należy do najpopularniejszych na świecie magazynów poświęconych tematyce politycznej i biznesowej. Ma opinię jednego z bardziej wpływowych tytułów prasowych na świecie.
Ameryka doświadczyła trzech poważnych zagrożeń dla swojego systemu finansowego od czasu II wojny światowej. Każde z nich było wywołane okresem deregulacji i zmniejszenia nadzoru. Pod koniec kadencji Donalda Trumpa może pojawić się czwarte.
Kryzys oszczędnościowo-kredytowy z 1980 roku był rezultatem działań banków oszczędnościowych, które zawierały transakcje na rynku nieruchomości komercyjnych o wysokim ryzyku, przy jednocześnie niskich wymogach kapitałowych, na co nie zwracały uwagi organy nadzorujące.
Światowy kryzys finansowy z lat 2007-2009 wynikał z braku nadzoru oraz zaniechania wymogu posiadania odpowiedniego kapitału w celu ograniczenia ryzyka związanego z udzielaniem kredytów hipotecznych typu subprime. Przyczyną były również obligacje stworzone w celu pobudzenia tej działalności kredytowej.
Upadek banków regionalnych z 2023 roku poprzedziło osłabienie kapitału oraz wymogów płynności, a także standardów nadzorczych w instytucji będącej sercem kryzysu. W każdej z tych sytuacji lekcje z przeszłości były ignorowane po okresie relatywnej stabilności.
Donald Trump odpina pasy bezpieczeństwa
Administracja Donalda Trumpa nie tylko ignoruje lekcje z przeszłości. Wręcz pogłębia ona dodatkowo tę słabość poprzez jawne upolitycznianie zarządzeń wykonawczych i znaczną redukcję etatów we wszystkich federalnych agencjach nadzoru finansowego. To tworzy bazę pod kolejny kryzys finansowy.
Departament Skarbu twierdzi, że same regulacje mogą zagrażać stabilności finansowej. To niebezpieczna teza w obliczu dynamicznie rozwijających się rynków akcji i pogarszających się warunków kredytowych, gdzie finansowe zabezpieczenia są najważniejsze.
Próby osłabienia nadzoru finansowego mają trzy główne części składowe.
Po pierwsze powoduje to, że niezależne organy nadzoru podlegają politycznym wpływom. Zarządzenie wykonawcze nr 14215 zakłada, że wszystkie federalne agencje nadzoru finansowego, w tym Rezerwa Federalna (czyli bank centralny - przyp. Interia) w swoich działaniach nadzorczych podlegają kontroli Białego Domu. Dotyczy to wszystkich działań regulacyjnych, polityk, planów strategicznych i interpretacji prawa stanowionego przez agencje. Biały Dom otrzymał większą władzę dzięki niedawnej decyzji Sądu Najwyższego, który pozwolił prezydentowi zwalniać szefów wcześniej "niezależnych" organów nadzoru finansowego. Wpłynęło to już na budżety różnych agencji oraz decyzje personalne.
Po drugie, agencje zajmujące się nadzorem nad ryzykiem finansowym zostały osłabione. W maju 2025 roku Rezerwa Federalna ogłosiła redukcję etatów o 10 proc. czyli ok. 2,4 tys. pracowników, w całym systemie Rezerwy Federalnej. Pięć miesięcy później poinformowała, że zmniejszy swój oddział nadzorczy i regulacyjny w Waszyngtonie o 30 proc. do końca 2026 roku.
Inne federalne agencje nadzoru finansowego, w tym Federalna Korporacja Gwarantowania Depozytów (FDIC), Urząd Kontrolera Walut oraz Komisja Papierów Wartościowych i Giełd wprowadziły plany redukcji etatów o 20-30 proc. Biuro Ochrony Finansowej Konsumentów mierzy się z oszałamiającą propozycją redukcji etatów o niemal 90 proc. Utrata doświadczonych liderów, pamięci instytucjonalnej i wyważonej oceny sytuacji byłaby szczególnie szkodliwa w razie problemów systemu finansowego.
W wyniku kontroli przeprowadzonych przez Fed w odniesieniu do Silicon Valley Bank oraz przez FDIC w odniesieniu do Signature Bank - których upadłości wywołały kryzys banków regionalnych w 2023 roku - stwierdzono, że brak inspektorów bankowych wpłynął na nadzór nad obiema instytucjami. Można jedynie zgadywać, jaki potencjalny wpływ będzie miało pozbycie się kolejnych setek inspektorów w obu agencjach.
USA ograniczają nadzór finansowy nad bankami. To przepis na kryzys
Za rządów Trumpa zawężono zakres nadzoru bankowego. W październiku ubiegłego roku Rezerwa Federalna opublikowała "Oświadczenie w sprawie zasad nadzoru operacyjnego". Jego głównym założeniem było, że "inspektorzy oraz inni pracownicy nadzoru powinni zwracać uwagę przede wszystkim na istotne ryzyka finansowe firm. Nie powinni natomiast skupiać szczególnej uwagi na procesach, procedurach i dokumentacji, które nie stanowią istotnego ryzyka dla bezpieczeństwa i stabilności firm".
To głupota. Nadzór nie polega na reagowaniu na istotne ryzyka finansowe, gdy te się już pojawią. Chodzi o zapobieganie im. To oznacza ocenę skuteczności procesów identyfikacji ryzyka i zarządzania nim oraz mechanizmów kontroli wewnętrznej danej instytucji. To był kluczowy problem w upadku banków regionalnych w 2023 roku. Aktualizacja zasad Rezerwy Federalnej w kwietniu 2026 dodała zachęcające sformułowania, ale nie wprowadziła żadnych istotnych zmian merytorycznych.
Kryzys nadejdzie prędzej niż później
Trzecia część kampanii obecnej administracji polega na obniżeniu standardów kapitałowych.
Federalne agencje bankowe osłabiają zarówno wymogi kapitałowe oparte na dźwigni finansowej, jak i na ryzyku - dla największych i systemowo najważniejszych banków, tym samym zmniejszając ich zdolność do wytrzymania problemów, gdy zmieni się koniunktura. Agencje wprowadziły już zasadę, która obniży wymóg kapitałowy związany z dźwignią finansową dla tych banków o prawie 30 proc.
Kapitał jest podstawą stabilności finansowej. To czyni banki godnymi zaufania i zdolnymi sprostania potrzebom finansowym gospodarki na dobre i na złe. Podczas globalnych kryzysów finansowych banki miały niewystarczający kapitał do pokrycia strat i potrzebowały setek miliardów dolarów wsparcia rządowego. Oczywistą lekcją jest więc to, że poziom kapitału powinien być wysoki w spokojnych czasach. Argument, że stanowi to nadmierne ograniczenie dla banków, po prostu nie znajduje potwierdzenia w faktach.
Łącznie te polityki w dużym stopniu narażają stabilność finansową. Musimy jasno powiedzieć, co jest stawką tej gry. Jeśli ten program deregulacyjny i podważanie instytucji nadzorczych nie zostaną cofnięte, kolejny kryzys finansowy wybuchnie prędzej niż później.
To nie jest tak, że teraz nagle wszystko będzie inaczej. Może z jednym wyjątkiem: instytucje, na których polegamy, że zareagują na takie kryzysy, nie będą miały pracowników, doświadczenia ani środków na ograniczenie strat.
Tekst przetłumaczony z "The Economist" © The Economist Newspaper Limited, London, 2026
Autor: Martin Gruenberg
Tłumaczenie: Krzysztof Ryncarz
Tytuł, śródtytuły, lead oraz skróty pochodzą od redakcji.
