On tylko wykonywał rozkazy. Samotny Adam Bodnar

Gdyby dziś napisać scenariusz serialu pokazującego, jak udział w życiu publicznym może być szkodliwy, to Adam Bodnar nadawałby się jak nikt inny.

Pamiętam, że gdy zaczynał swoje rzecznikowanie (był rzecznikiem praw obywatelskich w latach 2015-2021 - przyp. red.), przekonywałem, by dać mu szansę, że to człowiek inny niż politycy, ma inne poglądy, ale w nie wierzy, że dobrze by było, gdyby ktoś spoza sporu partyjnego patrzył PiS-owskiej władzy na palce. Teraz chwila na śmiech, proszę bardzo. Na zdrowie.

Faktycznie, gdy poznałem Adama Bodnara, ja kierowałem Centrum Monitoringu Wolności Prasy, on kierował podobnym programem w Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka. My byliśmy "prawacy", on był "lewak", a mimo to regularnie ze sobą współpracowaliśmy, co było zasługą znakomitych specjalistów od prawa prasowego i wolności słowa po obu stronach, którzy nas wspierali.

Potem Adam Bodnar został rzecznikiem praw obywatelskich i jako taki coraz bardziej widział na jedno oko. No ale ostatecznie w Polsce były prawicowe rządy. A jeszcze potem został ministrem sprawiedliwości. Wielką nadzieją na oczyszczenie Polski z PiS-u i konserwatystów. Nadzieją dla ludzi, których nigdy się nie da zadowolić.

Nieco lawirując, próbował to robić. Ale na twarz zemsty nigdy się nie nadawał. Nie miał w sobie tej mściwej złośliwości Donalda Tuska (w stylu "Mateuszu, idziemy po ciebie"), nie miał zapału Ewy Wrzosek, Waldemara Żurka i Romana Giertycha. Sprawiał wrażenie urzędnika, który "tylko wykonywał rozkazy".

Te rozkazy zawiodły go daleko. Do klasyki przejdzie prowadzanie aresztowanych urzędniczek po korytarzach aresztów w kajdankach na nogach, przeciwko których stosowaniu niegdyś Bodnar protestował. Ale mimo wszystko do jakiegoś stopnia Adam Bodnar posunąć się najwyraźniej nie mógł. W dodatku, cokolwiek by nie zrobił, to i tak byłoby źle.

Z perspektywy jego przeciwników politycznych sprawa jest oczywista. Adam Bodnar szybko, już na początku roku 2024, po sprawie zatrzymań Macieja Wąsika i Mariusza Kamińskiego, został okrzyknięty głównym narzędziem represji i zapowiedziano, że jako jeden z pierwszych "będzie siedział". To zapowiedź jak najbardziej aktualna.

Tyle że z drugiej strony też nie było lekko. Dla Silnych Razem, radykałów, którzy być może obsługują i częściowo emocje szefa rządu, był zbyt miękki. Oni chcieli aresztowań, więzień, łez, wyimaginowanego świata swojej zemsty, której Bodnar nie mógł im dostarczyć. A do tego mieli swojego lidera, który obiecywał, że jest w stanie to dostarczyć.

Do tego był sam. Kontakty Adama Bodnara w świecie akademickim czy organizacjach pozarządowych w polityce mają raczej umiarkowane znaczenie. Wchodząc do niej z zewnątrz, nie zdołał zbudować swojej grupy politycznej, jak zrobił to choćby Mateusz Morawiecki. Nawet nie próbował, choć i same próby nie wystarczą, o czym przekonał się Jarosław Gowin.

Być może z zazdrością patrzy na lawirującego Szymona Hołownię, którego ci, którzy dawniej kochali, teraz nienawidzą, a dawni przeciwnicy patrzą łaskawszym okiem.

Tyle że Adam Bodnar był w zupełnie innej sytuacji. Nie miał nikogo za sobą. Partii, grupy, nawet grona jakiś zwolenników. Nie mówiąc nie, nie wycofując się w odpowiedniej chwili, wierząc w swoją szczęśliwą gwiazdę i szybką karierę, stał się zakładnikiem jednego człowieka.

A teraz pan jego losu go zwolnił i nawet mu nie podziękował, wskazując w ten sposób na niego jako na mięczaka, który nie podołał zadaniu. Utwierdził wszystkich w tym jeden z najbliższych współpracowników Tuska, Bartłomiej Sienkiewicz, który Bodnara zaatakował za "nieróbstwo". Bodnar odpowiedział, tłumacząc się, że zrobił wiele, i wymieniając swoje sukcesy. Były to same działania wymierzone w przeciwników politycznych, co świetnie pokazuje, jakiego rodzaju "sprawiedliwości" od niego oczekiwano.

Świadomość, że temu zadaniu nie dało się podołać, niewiele zmienia. Perspektywa zasiadania w Trybunale Konstytucyjnym, która na dziewięć lat ma zabezpieczyć Adama Bodnara prawnie, jest dość mglista i trochę poniżająca. W końcu to ten trybunał, którego legalność jest przez PO nieustannie kwestionowana. Prorządowe media pochylają się nad nim z mieszanką pogardy i litości, pokazując następcom, że oczekują dużo bardziej "walczącej" demokracji.

Jest sam. A przecież mógł tym pokierować inaczej. Mogło to wszystko go tak nie wciągnąć. Pisarz Mario Vargas Llosa pisał o jakimś swoim krewnym, że miał wielkie perspektywy, ale zajął się polityką. Pasuje jak ulał.

Wiktor Świetlik