Amerykańskie memento

Jeżeli rządzący chcieliby się dowiedzieć, jak wygląda utrata władzy, powinni dogłębnie przeanalizować kilka ostatnich sondaży. Nieco ponad rok od przejęcia władzy przez szeroką koalicję - PiS ma bardzo poważne poparcie społeczne, chwilami wygrywa z KO, odzyskuje przestrzeń medialną, próbuje narzucać narracje o drożyźnie czy inwestycjach i ośmiesza rozliczenia jako główny motor napędowy polityki.

A w sytuacji, gdy Konfederacja prześcignęła już Trzecią Drogę, Jarosław Kaczyński nie miałby większych problemów z powrotem do władzy, spełniając marzenie prof. Andrzeja Nowaka o sojuszu wszystkich środowisk prawicowych.

W równoległych badaniach Rafał Trzaskowski nadal jest faworytem w wyścigu prezydenckim, ale stracił pozycję niezagrożonego hegemona. To rzadki przypadek, by opozycja nie musiała najpierw sięgnąć dna, by potem złapać wiatr w żagle. Donaldowi Tuskowi powrót do władzy zajął wiele lat, a PO otarła się o upadek po 2015 roku.

Rządząca koalicja - która w związku z kampanią znów korzysta z okazji, by uwydatniać różnice i podziały - może to potraktować jako obrazek chwili, przelotne kłopoty, wojnę propagandowo-sondażową, która nie przekłada się na rzeczywistość. I część polityków, rozkochanych w ignorancji, dokładnie tak robi. Ale może też interpretować tę sytuację jako dzwonek alarmowy, który stosunkowo wcześnie wybrzmiał i stwarza szansę do korekty stylu, metody i strategii uprawnia polityki.

Przejęcie władzy w 2023 roku nie wymazało faktu, że było to wydarzenie, które zaskoczyło wszystkich, a najbardziej zwycięzców. PiS wygrało wybory, choć straciło zdolność koalicyjną, a faktyczni zwycięzcy mogli stworzyć skłóconą dziś większość psim swędem. Zgodzili się w zasadniczych sprawach, ale w codziennym rządzeniu dominują zgniłe kompromisy i odczuwany przez wielu wyborców brak skuteczności.

Trzaskowski dość wcześnie zorientował się, że samymi emocjami i - jak lubi powtarzać na wiecach - "niesamowitą energią" nie da się wygrać wyborów. Że trzeba zrozumieć historyczny moment, który zmienił dotychczasowe paradygmaty Zachodu.

Gdy więc prezydent Warszawy mówi, że nie popiera nocnej prohibicji w miastach; gdy opowiada się za dobrowolnością nie najlepiej przygotowanej edukacji zdrowotnej; gdy wspiera zaporę na granicy polsko-białoruskiej; gdy spotyka się z gwiazdą muzyki chodnikowej - odcina się od wielkomiejskiej poprawnościowej kanapy rządzącej liberalnymi mediami, które zastygły w "starych czasach" i nadal nie rozumieją, dlaczego w Stanach Zjednoczonych wygrał Donald Trump. Oczywiście w ten sposób naraża się na ich krytykę i współbrzmiące ataki prawicy, ale przynajmniej otwiera się na "normalsów", którzy mogą zdecydować o wyniku drugiej tury.

Żeby jednak Trzaskowski był w tym wszystkim wiarygodny, musi obudować to morderczą pracą, dobrą opowieścią o zmianach i przyszłości kraju oraz trwałą korektą wizerunku, który byłby atrakcyjny dla "wszystkich Polaków", a nie wyłącznie dla twardego elektoratu. Ten ostatni jest niesiony przez uczucia i wierzy we wstrząsy mediów społecznościowych oraz zrywy ostatnich dni kampanii.

Na razie władza - nie zawsze sprawiedliwie, ale nie o sprawiedliwość chodzi, lecz o wrażenia - zaczyna kojarzyć się ludziom z nieskutecznymi rozliczeniami, nieprzegłosowanymi ustawami, które muszą poczekać na innego prezydenta, zaniedbaniem innowacyjności, ochroną zdrowia z wydłużającymi się kolejkami do specjalistów, rosnącymi cenami energii, niespadającymi cenami benzyny, lekceważeniem edukacji informatycznej i brakiem kompetencji w kluczowych resortach, co woła o rekonstrukcję nie tylko rządu, ale i sposobu komunikacji oraz doboru priorytetów.

Odchodzący Joe Biden wygrał o włos, a cztery lata później amerykańscy demokraci ponieśli spektakularną porażkę, choć rozliczali Donalda Trumpa, dużo mówili o wartościach i uprawiali staromodną politykę wiary w zasady. Tymczasem Ameryką będzie rządzić nieprzewidywalny człowiek skazany za płacenie aktorce filmów dla dorosłych za milczenie na temat ich romansu, który jednocześnie przekonał obywateli, że przywróci im godność i wypłacalność.

Dobrze opisała dylemat stojący przed zachodnimi demokratami dr Małgorzata Bonikowska z Centrum Stosunków Międzynarodowych i Centrum Europejskiego UW. "Ludzie w całym zachodnim świecie poczuli, że coś jest nie tak. Że nie da się współcześnie - kiedy pojawiły się bardzo poważne wyzwania typu Putin, wzrost cen energii, inflacja, drożyzna, pauperyzacja klasy średniej - prowadzić polityki, w której poprawność polityczna i chęć zadbania o interesy każdej mniejszości zaczyna uderzać w odczucia większości" - powiedziała w moim wywiadzie dla Tygodnika Interii.

Jeśli nie zrozumieją tego ludzie sprawujący władzę w Polsce, stracą ją szybciej, niż im się wydaje. I wtedy sami dowiedzą się, czym naprawdę jest skuteczność rozliczeń.

Przemysław Szubartowicz