Wyróżniają się dwa kontynenty. Wiele krajów dawno odeszło od zmiany czasu
Zmiana czasu z letniego na zimowy i odwrotnie wciąż funkcjonuje w wielu krajach Europy, ale globalnie już nie jest tak popularna. Obecnie tylko część państw utrzymuje ten system, a większość świata korzysta z jednego, stałego czasu przez cały rok.
Spis treści:
- Zmiana czasu na świecie praktycznie nie istnieje
- Które kraje z poszczególnych kontynentów nie zmieniają czasu?
- Jaka jest idea zmiany czasu?
- Kiedy zmiana czasu w Polsce?
Zmiana czasu na świecie praktycznie nie istnieje
Jeszcze kilkadziesiąt lat temu zmiana czasu była standardem w wielu regionach. Dziś sytuacja wygląda inaczej, bo tylko około 1/3 państw świata nadal przestawia zegarki dwa razy do roku.
Większość krajów z niej zrezygnowała lub nigdy jej nie wprowadziła. Widać tutaj trend globalny wskazujący na stopniowe odchodzenie od tego rozwiązania zarówno w Europie (choć wciąż w niewielkiej skali), jak i Azji, Ameryce czy Afryce.
Które kraje z poszczególnych kontynentów nie zmieniają czasu?
Europa
Europa nadal w dużej mierze pozostaje przy sezonowej zmianie czasu, jednak kilka państw zdecydowało się na trwałe odejście od tego rozwiązania. Dotyczy to przede wszystkim leżącej w Eurazji Rosji (od 2014 roku), Białorusi (od 2011 roku), Turcji (od 2016 roku pozostaje stale przy czasie letnim) oraz Islandii (już od 1968 roku bez zmiany czasu). W ich przypadku obowiązuje jeden czas przez cały rok.
Zobacz również:
Azja
W Azji zmiana czasu praktycznie nie występuje. Większość państw nigdy jej nie wprowadziła lub zrezygnowała z niej stosunkowo szybko. Dotyczy to m.in. Chin, Indii, Japonii, Korei Południowej czy Arabii Saudyjskiej.
Wynika to przede wszystkim z uwarunkowań geograficznych oraz niewielkich korzyści, jakie mogłoby przynieść manipulowanie czasem. Dobrym przykładem są Chiny, które mimo ogromnego terytorium stosują jeden czas urzędowy w całym kraju.
Japonia eksperymentowała ze zmianą czasu po II wojnie światowej, jednak już w 1952 roku całkowicie z niej zrezygnowała.
Afryka
Na tle innych kontynentów Afryka wyróżnia się niemal całkowitym brakiem zmiany czasu. Większość państw, w tym Egipt, Nigeria, Republika Południowej Afryki czy Algieria, funkcjonuje w oparciu o stały czas przez cały rok.
Główne znaczenie ma tu położenie geograficzne. W wielu regionach długość dnia i nocy pozostaje względnie stabilna w ciągu roku, co sprawia, że sezonowe przesunięcia nie przynoszą zauważalnych korzyści.
Warto dodać, że Egipt kilkukrotnie wprowadzał i znosił zmianę czasu, ostatecznie rezygnując z niej po serii niespójnych decyzji, które utrudniały funkcjonowanie mieszkańców i instytucji.
Ameryka Północna i Południowa
W obu Amerykach sytuacja jest bardziej zróżnicowana. Część krajów utrzymuje zmianę czasu, jednak wiele z niej zrezygnowało. Stały czas obowiązuje m.in. w Argentynie, Kolumbii, Peru oraz na większości terytorium Meksyku.
Z kolei w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie zmiana czasu nadal funkcjonuje, choć nie obejmuje wszystkich regionów - część stanów i prowincji zdecydowała się z niej wycofać. W ostatnich latach widoczny jest trend ograniczania tego rozwiązania.
Meksyk znacząco zawęził jego stosowanie, pozostawiając je głównie w rejonach przygranicznych. Brazylia natomiast całkowicie zniosła zmianę czasu w 2019 roku, uznając, że nie przynosi ona wymiernych efektów.
Australia i Oceania
W Australii i Oceanii nie obowiązuje jednolity model. Australia stosuje rozwiązanie regionalne, czyli tylko część stanów przestawia zegarki, podczas gdy pozostałe pozostają przy stałym czasie przez cały rok. Nowa Zelandia nadal utrzymuje zmianę czasu, natomiast wiele państw wyspiarskich Pacyfiku w ogóle jej nie wprowadza.
Zobacz również:
Jaka jest idea zmiany czasu?
Zmiana czasu nie jest współczesnym pomysłem. Jej początki sięgają początku XX wieku, kiedy zaczęto eksperymentować z wydłużeniem dnia poprzez przesuwanie zegarów. Rozwiązanie to zyskało na znaczeniu podczas I wojny światowej, głównie z powodów ekonomicznych.
Zobacz również:
Do szerszego stosowania powrócono w latach 70., w okresie kryzysu energetycznego. W Polsce zmiana czasu obowiązuje nieprzerwanie od 1977 roku. Obecnie jednak pierwotne argumenty, takie jak oszczędność energii, są coraz częściej podważane, co przekłada się na rosnącą liczbę państw rezygnujących z tego rozwiązania.
Argumentują one, że przestawianie czasu jest negatywne dla zdrowia, a nawet bezpieczeństwa (większe ryzyko wypadków w okresach przejściowych). Zwracają uwagę na to, że oszczędności energii są niewielkie, za to chaos związany ze zmianami w harmonogramach, IT czy transporcie - spory.
Kiedy zmiana czasu w Polsce?
W Polsce nadal obowiązuje sezonowe przestawianie zegarków:
- czas letni - wprowadzany w ostatnią niedzielę marca (przestawienie z 2:00 na 3:00), w 2026 roku to noc z 28 na 29 marca;
- czas zimowy - w ostatnią niedzielę października (przestawienie z 3:00 na 2:00).
System ten funkcjonuje nieprzerwanie od lat i jest wspólny dla większości krajów Unii Europejskiej. Czy jest szansa, że to się zmieni? Dyskusje na ten temat trwają od kilku lat. Instytucje europejskie rozważały zakończenie zmian, jednak wciąż nie osiągnięto wspólnego stanowiska, a państwa członkowskie różnią się co do wyboru docelowego czasu. Dlatego obecnie system pozostaje bez zmian.
