Trzy powody, przez które zawieszenie broni może runąć w gruzach. "Grozi kompromitacja"

Zawieszenie broni na Bliskim Wschodzie szybko okazało się niezwykle kruche, a nową kością niezgody okazał się Liban. Podczas gdy władze Iranu twierdzą, że tymczasowy rozejm powinien obejmować i ten kraj,Izrael stanowczo odrzuca tę narrację, uderzając w cele w Libanie.

Środowy atak, w którym zginęło ponad 250 osób, uważany jest za najcięższy, jakiego dopuścił się Izrael od czasu wybuchu konfliktu z libańskim Hezbollahem.

Prezydent Iranu Masud Pezeszkian ocenił, że Izrael zawiesza w ten sposób porozumienie o zawieszeniu broni i sprawia, że negocjacje staną się bezsensowne.

Władze Izraela znalazły się pod presją. - Słychać głosy, które krytykują zarówno zawieszenie broni, jak i samego Netanjahu - mówi w rozmowie z Interią były żołnierz i ekspert wojskowy prof. Maciej Milczanowski.

- Środowisko izraelskiego premiera krytykuje go za to, że nie osiągnął żadnych celów wojny, dlatego Netanjahu robi teraz wszystko, by skłonić Trumpa do kontynuowania ostrzału Iranu - kontynuuje ekspert, tłumacząc, że chcąc zapewnić USA pretekst do wznowienia ataków, Izrael prowokuje Iran do złamania warunków zawieszenia broni.

- Dlatego łamane są wszelkie zasady w Libanie - dodaje. - To zresztą kwestia złożona. Tak silne dążenie do konfliktu jest ze strony Netanjahu również próbą odwrócenia uwagi od wewnętrznych problemów - mówi ekspert.

Pokłosiem izraelskich ataków na Liban jest także ogłoszenie przez Irański Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej blokady żeglugi w cieśninie Ormuz. To z kolei cios w czuły punkt Donalda Trumpa, który zgodził się na tymczasowy rozejm pod warunkiem "całkowitego, natychmiastowego i bezpiecznego otwarcia" tej drogi morskiej.

Po osiągnięciu porozumienia Teheran zadeklarował spełnienie postulatu, zaznaczając, że odbędzie się to "przy koordynacji z siłami zbrojnymi Iranu oraz z uwzględnieniem ograniczeń technicznych". Wszystko wskazuje na to, że strony wracają w tej kwestii do punktu wyjścia.

- Cieśnina Ormuz stała się dla Trumpa punktem honoru - zauważa ekspert. - Twierdzenie, że USA nie ponoszą strat przez jej blokadę, są całkowitym kłamstwem. Niektóre źródła szacują, że w rzeczywistości Waszyngton traci nawet więcej niż Europa. Brak osiągnięcia celów wojskowych, a do tego pozostanie jedynym krajem wykluczonym z transportu cieśniną krajem, oznaczałoby dla Trumpa zupełną katastrofę wizerunkową - mówi profesor, dodając, że "dlatego USA muszą zareagować".

- Problem polega na tym, że - jak lubi mówić Donald Trump - Stanom Zjednoczonym zaczyna "brakować kart" w tej grze - ocenia. Zdaniem byłego żołnierza USA kończą się środki, by kontynuować ewentualny ostrzał.

- Na stole wciąż jest opcja wysłania wojsk lądowych do odblokowania cieśniny Ormuz, lecz byłby to ryzykowny krok, który prawdopodobnie jest Trumpowi odradzany. Doświadczenie pokazuje jednak, że prezydent USA jest w stanie gwałtownie zmienić zdanie. Jeśli zdecyduje się na ten rodzaj operacji, otworzy się nowy rozdział konfliktu - twierdzi.

Trzecim punktem zapalnym, który stawia zawieszenie broni pod znakiem zapytania jest program nuklearny Iranu. Podczas gdy USA oczekują ograniczania lub kontroli programu, Iran interpretuje ten punkt zupełnie inaczej i nie zamierza rezygnować ze swoich praw i planów.

- Jeżeli potencjał nuklearny Iranu został zniszczony, jak przekonywał Trump, to dlaczego stał się praktycznie głównym punktem negocjacji? - pyta ekspert, traktując to jako sygnał, że twierdzenia Trumpa najwyraźniej były dalekie od prawdy. - Ale samo spieranie się o tę kwestię i straszenie bronią nuklearną będzie najłatwiejszą drogą do kontynuowania tego konfliktu - zwraca uwagę.

Jak mówi Milczanowski, patrząc na całokształt nie sposób nie zauważyć podobieństw obecnej sytuacji na Bliskim Wschodzie do negocjacji USA z Irakiem, jeszcze przed wysłaniem wojsk. - Należy mieć to z tyłu głowy. Dla Trumpa i całych USA to niekorzystne porównanie, ale wygląda na to, że prezydent - choć różni się od swoich poprzedników - wpada w tę samą pułapkę. A popełnianie drugi raz tego samego błędu byłoby skrajną kompromitacją i zdaje się, że cały Pentagon jest tego świadomy - ocenia.

Sytuację komplikuje fakt, że ruchy amerykańskiego przywódcy są trudne do przewidzenia. Jak zauważa ekspert, Trump wielokrotnie przyznawał, że w działaniach kieruje się swoją intuicją i moralnością. - Trudno doszukiwać się tu konkretnej strategii - podkreśla, oceniając, że tracą na tym również Amerykanie, "z którymi powoli nikt nie chce rozmawiać".

- Możemy mieć do czynienia z sytuacją, w której Trump nadal będzie zapraszany przez innych przywódców, będzie odbierał prezenty i słuchał, że należy mu się Pokojowa Nagroda Nobla, lecz nikt nie będzie z nim konsultował kluczowych decyzji - ocenia.

Dagmara Pakuła